به گزارش «سراج24»، نمایش و نقد و بررسی فیلم سینمایی «ترنج»، مجتبی راعی شب گذشته چهارشنبه 15 آبان ماه با حضور کارگردان و فیلمنامهنویس این اثر و رضا ناجی و حسین محجوب به عنوان بازیگران فیلم «ترنج» و نیز جواد طوسی به عنوان کارشناس مجری و منتقد در فرهنگسرای رازی برگزار شد.
جواد طوسی پس از نمایش فیلم «ترنج» در نشست نقد و بررسی گفت: اگر کارنامه راعی را دنبال کرده باشیم بین فیلم «ترنج» و دو اثر دیگرایشان «تولد یک پروانه» و «سفر به هیدالو» را به صورت یک سه گانه خواهیم دید که دراین سه گانه یک فصل مشترکی با نگاه معنایی به مضامین مذهبی شاهد هستیم.
وی ضمن تاسف از سوء تفاهماتی که برای اکران عمومی فیلم «سفر به هیدالو» شکل گرفته است خاطرنشان کرد: امیدوارم شرایط اکران این فیلم در این دوره جدید مدیریتی فراهم شود.
این منتقد سینما در ادامه گفت: با توجه به حساسیتهای عرفی جامعه ما که مذهب در این سی و چند ساله اخیر به لحاظ اینکه با حوزه سیاست آمیخته شده، وقتی یک فیلم ساز میخواهد به مضامین این چنینی روی بیاورد ممکن است به یک خود سانسوری از پیش تعیین شدهای کشیده شود اما راعی توانسته است این مضامین را به شکلی مستقل در ساحتی هنرمندانه تعریف کند.
وی در ادامه اضافه کرد: امیدوارم شرایطی فراهم بشود که فیلمساز بدون واهمه با زبان بصری مناسب این گونه مضامین و مفاهیم را مطرح کند.
راعی: کوشیدم فرهنگ غنی ایرانی را از ادبیات جدا کرده و به زبان تصویر بکشم
جواد طوسی در ادامه خطاب به مجتبی راعی این سوال را پرسید که این دغدغهمندی برای ساخت فیلمهایی با چنین مضامین که گویی دست از سر شما بر نمیدارد ریشه در کجا دارد و این استمرار حضور شما در این حوزه به چه عاملی باز میگردد؟
راعی در پاسخ گفت: آنچه ایرانیان دارند همین فرهنگی است که در ایران جاری است و گاهی از زبان مردم عادی جامعه داستانهایی از مولانا و عطار را شنیده میشود پس ما با این مضامین ادامه پیدا میکنیم و همین است که ادامه یک ملت در فرهنگ خود آن ملت است و ما با این فرهنگ زندگی میکنیم و بزرگ شدهایم.
کارگردان «ترنج» افزود: با نگاه به مولانا و اشعار او متوجه میشویم که مولانا در آن موقعیت تاریخی چه داشته که چنین اشعاری را جلوتر از زمان خود سروده است و همین هاست که باعث می شود که ما باید قدر ایران را بدانیم؛ در صورتی که اینگونه چیزها در کشورهای دیگر دیده نمیشود.
وی با بیان اینکه من هم دارای این فرهنگ غنی هستم تصریح کرد: من تنها تلاشی که کردم این بوده که چگونه میشود از این فرهنگی که مربوط به همه ایرانیان است سینما ساخت و از شکل ادبیاتی آن جدا و به زبان تصویر بکشم.
در ادامه طوسی پرسید: در حالیکه فیلم «تولد یک پروانه» بیشتر متکی به فرم بود در دو اثر آخر شما یک نوع سادگی بیان نسبت به فیلم «تولد یک پروانه» دیده میشود . آیا این تعمدی از سوی شما بوده است که این سادگی بیان در دو اثر آخر شما بیشتر دیده میشود؟
راعی با اشاره به ریشههای این سادگی که در جامعه ما مشهود است گفت: همانطور که ما در جامعه میبینیم آنهایی که به اسم دین دروغ میگویند و ریا میکنند را نمی پذیریم و درمقابل افرادی که ساده و صادقتر هستند و به سادگی با خدا ارتباط دارند بیشتر به یاد ما میمانند و من به لحاظ شخصی اعتقاد دارم اصل دین چیزی است که انسان در جهان خودش با خدا دارد نه مسائلی تزئینی که در بیرون به آن اضافه شده است و همین باعث پیچیده کردن این مسائل میشود و ما را از اصل دین دور میکند.
کارگردان «ترنج» درخصوص نمایش نگاههای متفاوت در جامعه توضیح داد: ایرانیها همیشه در شرایط تعادل قرار دارند و این به همین بینش بازمیگردد که به قول مولانا بدترین آدم صنعت خدا است و همین که خدا انسان را آفریده است برای او کرامت قائل شده است و این نگاهی که براساس محبت شکل گرفته است در فرهنگ جامعه ما نیز وجود دارد.
طوسی به عنوان منتقد با اشاره به بخشهایی از فیلم گفت: شخصیتی برای نقش اول فیلم شکل گرفته است که در عین واقعگرایی بدون اینکه از یک منظر ایدئولوژیک به آن نگاه شود دارای شخصیتی است که انگار نماینده یک نحله فکری است که در جامعه حضور دارند.
راعی ضمن تایید صحبتهای طوسی گفت: وقتی فردی مذهبی شود خودخواهی خود را نیز از دست میدهد، البته اگر درست باشد وگرنه ممکن است فردی باشد که برای تحکیم خودخواهی خود از مذهب سواستفاده کند و همانطورکه در جامعه هم میبینیم با کم شدن خودخواهی انسان این افراد شیرینتر میشوند.
کارگردان «ترنج» در مورد آهنگسازی فیلم یادآور شد: همانطور که میدانید روشن روان به عنوان آهنگساز این اثر دارای یک روحیه با احساسی است و همینطور موسیقی «خطه آذربایجان» هم دارای حس تمیز و لطیفی است و روشن روان به دلیل تسلط خوبی که داشته است ترکیب خوبی از موسیقی آذری را برای فیلم شکل داده است.
ناجی: راعی این فیلم را برای من نوشته بودند
در ادامه این نشست طوسی با بیان اینکه رضا ناجی در این فیلم نقش متفاوتی از کارنامه هنری خود را نشان داده است که در بازی با مرگ و تشویش درونی اولیه به یک پذیرش و خود باوری نهایی میرسد پرسید: شکل گیری سیر و سلوکی که در نقش این فیلم دیده میشود چگونه برای شما صورت گرفته است؟ که ناجی گفت: ما بچه مسلمان هستیم و خیلی از مسائل دینی را قبول داریم و در این فیلم بیشتر در شکل گیری این کاراکتر از راعی راهنمایی گرفتم.
وی در مورد سوالی مبنی بر جغرافیایی که برای این فیلم تعریف شده است و لهجه آذری که در فیلم دیده میشود گفت: کارگردان، این فیلمنامه را برای من نوشته بودند و همین امر فیلم را به خطه آذربایجان میبرد البته من قبلا هم در یکی از اپیزودهای فیلم «تولد یک پروانه» نیز با آقای راعی همکاری داشتهام که زمینه آشنایی ما بوده است.
محجوب: از ایفای نقش کلیشهای پرهیز میکنم
حسین محجوب بازیگر فیلم «ترنج» درخصوص نقش کاریزماتیکی که وجوه عارفانه را بیشتر پوشش میدهد و همین باعث شده بیشتر نقشهایی آن دارای یک نقطه انتخابهای مشترک باشند، گفت: من به شدت از ایفای نقش کلیشهای پرهیز میکنم که از این کارها نکنم و تنها به خواسته و دعوت راعی در این فیلم حاضر شدم و به دیده منت پذیرفتم.
محجوب افزود: به نظر من حداقل در شرایط فعلی میتوان گفت که ما در جامعهای زندگی میکنیم که پرداختن به این مضامین و اندیشه هیچ ارزشی ندارد و گویی آب در هاون کوبیدن است و شبیه تلاش شخصی است که ارزشی ندارد.
این هنرمند سینما و تلویزیون با اشاره به نقشهایی که بازی میکند توضیح داد: شخصا به عنوان بازیگر معتقدم که ما ابزارهایی هستیم که از ما استفاده میکنند و تصور شخصی من این است که برای نسل امروز اینگونه موضوعات جذابیت ندارد و همانطور که در بخشهایی از فیلم هم دیده میشود در جامعه فعلی ما پول حرف اول را میزند و این واقعیت اجتماعی است که جامعه ما را در برگرفته است و مسائل معنوی تقریبا حائز اهمیت نیست.
محجوب دربخش دیگری از سخنان خود اضافه کرد: البته اگر این مقوله را در روزمرهگی زندگی انعکاس بدهیم خیلی بهتر از این است که این گونه مضامین با برجستگیها و مسائل عرفانی را به صورت شاخص نشان دهیم چون که مردم از این گونه مسائل فرار میکنند و به نظر من آنچه که باید اساس قرار بدهیم این است که آدمها را در مسیر روزمره گی درموقعیتهایی قرار بدهیم که به فهم دیگری از خود برسند تا حداقل یک پله بالاتر بیایند.
بازیگر فیلم «ترنج» با تاکید به برخی مناسبات مدیریتی تصریح کرد: در مورد پروژه «صاحبدلان» اینکه پس از سالها اجازه ساخت گرفته شد از سازمانها و نهاد های مختلف حملات متعددی در حین تولید این مجموعه صورت گرفت و حتی در زمان پخش سریال هم اصلاحیههای متعددی به این کار وارد میکردند. اما بعد از اینکه انعکاس و تاثیرگذاری این فیلم در جامعه را دیدند باعث شد که این سریال هفت سال پشت سر هم از شبکههای متعدد پخش شود و حتی در شبکههای خارجی هم پخش شد.
محجوب با اشاره به محدودیتهایی که پس از پخش سریال «صاحبدلان» درمطرح کردن مسائل این چنینی شکل گرفت خاطر نشان کرد: اگر متوجه این مطلب میشدند که تاثیر این تفکرات در قالب هنری به مراتب از سخنرانیها بیشتر است حتما بستری برای شکلگیری این آثار فراهم میشد. مضامینی که در زندگی مردم کوچه و بازارها دیده میشود و شاید آدمهای بزرگی در بین همین مردم زندگی میکنند که درایت و فهم شان از آدمهای به ظاهر فهمیده جامعه ما بیشتر باشد.
