به گزارش سراج24؛ با وجود ابلاغ نرخهای جدید نان یارانهای، بازار همچنان از قیمتهای رسمی فاصله دارد و در بسیاری از مناطق، نانواییها نان را بالاتر از نرخ مصوب عرضه میکنند؛ شکافی که میان «قانون» و «واقعیت بازار» همچنان پابرجاست.
نرخهای جدید اعلام شد؛ اما بازار مسیر خود را دارد
با آغاز اصلاحات قیمتی، نرخ نان در برخی استانها از جمله تهران و خراسان رضوی افزایش یافته است. به گفته محمدجواد کرمی، عضو کارگروه آرد و نان، قیمتها در تهران به این صورت تغییر کرده است: لواش از ۱۴۰۰ به ۲۷۰۰ تومان، تافتون از ۲۳۰۰ به ۴۵۰۰ تومان، بربری از ۵۳۰۰ به ۱۰ هزار تومان و سنگک از ۷۴۰۰ به ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان رسیده است.
وی تأکید کرده است که سهم آرد و گندم در قیمت نهایی نان تنها حدود ۵ تا ۶ درصد است و بخش عمده هزینهها به دستمزد، انرژی، اجاره و تورم مربوط میشود.
با این حال، پرسش اصلی این است که چرا با وجود این محاسبات روشن، قیمت واقعی نان در بازار همچنان چند هزار تومان بالاتر از نرخهای رسمی باقی مانده است؟
شکافی که پیش از ابلاغ نرخها شکل گرفته بود
این فاصله موضوع جدیدی نیست و حتی پیش از اعلام نرخهای جدید نیز بسیاری از نانواییها عملاً با قیمتهای بالاتر از نرخ مصوب فعالیت میکردند. برای نمونه، در دیماه ۱۴۰۴ در یک گزارش تصویری که خبرگزاری مهر منتشر کرده بود سنگک ساده به جای ۷۴۰۰ تومان مصوب، حدود ۳۰ هزار تومان و بربری در محدوده ۲۰ هزار تومان عرضه میشد.
در واقع، بازار مدتها پیش از تصمیم رسمی، قیمت خود را تعیین کرده بود و نرخهای مصوب عملاً از واقعیت عقب مانده بودند.
ابلاغ نرخها؛ کنترل قیمت یا تثبیت سطح جدید؟
اکنون این ابهام مطرح است که با ابلاغ نرخهای جدید، وضعیت بازار چگونه خواهد بود؛ آیا قیمتها به نرخ مصوب بازمیگردد یا افزایش رسمی، زمینه تثبیت قیمتهای بالاتر را فراهم میکند؟
تجربه میدانی نشان میدهد احتمال دوم بیشتر است؛ یعنی نرخ جدید بهجای مهار قیمت، در عمل میتواند به تثبیت سطح بالاتر قیمتهای غیررسمی منجر شود.
فاصله قانون و بازار در قیمت نان؛ مسئله در اجرای مؤثر مقررات تعزیراتی
تعزیرات حکومتی در میدان برخورد؛ اما مسئله پابرجاست
در این میان، سازمان تعزیرات حکومتی مسئول رسیدگی به تخلفات از جمله گرانفروشی است و با تشکیل پروندههای متعدد و پلمب واحدهای متخلف وارد عمل شده است.
با وجود این حجم از برخورد، قیمتهای غیررسمی همچنان در بازار ادامه دارد؛ موضوعی که نشان میدهد مشکل صرفاً با اقدامات نظارتی قابل حل نیست.
چرخه تکرارشونده در بازار نان
در این بازار، یک چرخه ثابت شکل گرفته است:
فاصله گرفتن قیمت بازار از نرخ مصوب
گسترش فروش خارج از نرخ رسمی
ورود تعزیرات و تشکیل پرونده
اصلاح دیرهنگام نرخها
تثبیت دوباره شکاف در سطحی بالاتر
نتیجه این چرخه، باقی ماندن یک فاصله دائمی میان قانون و واقعیت است.
مسئلهای فراتر از قیمت
ماجرای نان دیگر فقط یک موضوع قیمتی نیست. مسئله اصلی، شکاف پایدار میان «نرخ مصوب» و «رفتار واقعی بازار» است؛ شکافی که نه با افزایش قیمت از بین میرود و نه با برخوردهای مقطعی.
تا زمانی که این فاصله ساختاری باقی بماند، نان همچنان در مرکز یک بحران تکرارشونده قرار خواهد داشت؛ بحرانی که هر بار با عددی جدید شروع میشود، اما با همان مسئله قدیمی ادامه پیدا میکند.
