۱۴۰۵/۰۸/۲۷ - ۱۵:۲۸
آشوب در سایه جنگ؛

بازخوانی سناریوی بی‌ثبات‌سازی داخلی ایران

 آیا در صورت آغاز دور جدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قرار است؛ هم‌زمان جبهه‌ای دیگر در داخل کشور گشوده شود؟ آیا تهدیدهای نظامی، فضاسازی‌های امنیتی، فشارهای مذاکراتی و تحرکات رسانه‌ای پیرامون حوادث داخلی را باید اجزای جداگانه یک تقابل دانست، یا نشانه‌های شکل‌گیری سناریویی ترکیبی که هدف آن قرار دادن جمهوری اسلامی ایران در وضعیت جنگ خارجی و آشوب داخلی به‌صورت هم‌زمان است؟

بازخوانی سناریوی بی‌ثبات‌سازی داخلی ایران

به گزارش سراج24؛ علی حسن حیدری کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی نوشت: آیا در صورت آغاز دور جدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قرار است؛ هم‌زمان جبهه‌ای دیگر در داخل کشور گشوده شود؟ آیا تهدیدهای نظامی، فضاسازی‌های امنیتی، فشارهای مذاکراتی و تحرکات رسانه‌ای پیرامون حوادث داخلی را باید اجزای جداگانه یک تقابل دانست، یا نشانه‌های شکل‌گیری سناریویی ترکیبی که هدف آن قرار دادن جمهوری اسلامی ایران در وضعیت جنگ خارجی و آشوب داخلی به‌صورت هم‌زمان است؟

این پرسش اکنون از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا نشانه‌های تشدید تقابل نظامی با ایران، در کنار تحرکات سیاسی و رسانه‌ای پیرامون تحولات داخلی، احتمال شکل‌گیری مرحله‌ای تازه از جنگ ترکیبی را مطرح می‌کند. در چنین سناریویی، هدف فقط حمله به تأسیسات نظامی و راهبردی ایران نیست؛ بلکه می‌تواند تضعیف هم‌زمان ظرفیت دفاعی، انسجام اجتماعی و قدرت تصمیم‌گیری کشور باشد. به بیان دیگر، جنگ خارجی قرار است با یک بحران داخلی همراه شود تا فشار بر ایران از دو جهت افزایش یابد.

در این چارچوب، بازتولید شرایطی مشابه اغتشاشات دی‌ماه ۱۴۰۴ می‌تواند یکی از محورهای مهم سناریوی بی‌ثبات‌سازی باشد. تجربه آن حوادث تلخ نشان داد که چگونه نارضایتی‌های اقتصادی و اجتماعی می‌توانند در فضای التهاب سیاسی از سوی دشمن به بحران‌های گسترده‌تر تبدیل شوند. اکنون در شرایطی که تهدید نظامی علیه ایران افزایش یافته، این نگرانی وجود دارد؛ که همان ظرفیت‌های اعتراضی و شکاف‌های اجتماعی، این بارقبل از جنگ ویا در بستر جنگ و با بهره‌برداری گسترده‌تر رسانه‌ای و سیاسی فعال شوند.

قرائن این نگرانی را باید در کنار یکدیگر بررسی کرد: از افزایش تهدیدهای نظامی و فضاسازی امنیتی در آمریکا، از جمله ادعاهای رسانه‌ای درباره تهدید رادیواکتیو واشنگتن، تا برجسته‌سازی حوادث داخلی مانند اتفاقات آبدانان و پرونده دختر نوجوان کرمانشاهی و فعالیت گسترده شبکه‌های منتسب به سلطنت‌طلبان و سازمان مجاهدین خلق در بازتاب و سیاسی‌سازی این رویدادها. این موارد  حکایت از  وجود یک فرماندهی مشترک برای ایجاد آشوب دارد؛ از این رو هم‌زمانی آنها و نحوه بهره‌برداری رسانه‌ای از تحولات داخلی، ضرورت توجه به آنها در چارچوب جنگ ترکیبی را افزایش می‌دهد.

منطق چنین سناریویی روشن است: اگر حمله نظامی با التهاب داخلی هم‌زمان شود، توان کشور برای مدیریت بحران کاهش می‌یابد؛ اگر اعتراضات و آشوب‌های داخلی قبل جنگ و یا در زمان جنگ گسترش پیدا کنند، تمرکز افکار عمومی و بخشی از ظرفیت مدیریتی و امنیتی کشور با چالش مواجه می‌شود؛ و اگر این وضعیت با فشار دیپلماتیک همراه شود، کشور در موقعیتی دشواری برای تصمیم‌گیری درباره ادامه جنگ یا مذاکره قرار گیرد. این دقیقا  سیاست دشمن برای جبران ناکامی ها در دو مرحله قبلی جنگ است.

از این منظر، آشوب داخلی صرفاً یک پیامد احتمالی جنگ نیست؛ بلکه به‌عنوان یکی از اهداف یا ابزارهای مکمل عملیات نظامی مورد توجه  دشمن است. به همین دلیل، نباید منتظر آغاز حمله نظامی ماند و سپس درباره احتمال فعال‌شدن جبهه داخلی هشدار داد. خطر اصلی، شکل‌گیری یک عملیات چندوجهی است که در آن تهدید نظامی، فشار اقتصادی، عملیات روانی و بازتولید ناآرامی‌های اجتماعی در یک بازه زمانی به یکدیگر متصل شوند.

در چنین وضعیتی، مذاکره نیز از معادله خارج نیست. ممکن است فشار نظامی برای افزایش قدرت چانه‌زنی آمریکا و اسرائیل به کار گرفته شود، درحالی‌که التهاب داخلی هزینه مقاومت در برابر خواسته‌های آنان را افزایش دهد. بنابراین، چرخه مورد نظر می‌تواند چنین صورت‌بندی شود: تهدید و حمله نظامی، تشدید فشار داخلی، بازتولید آشوب و سپس تلاش برای تحمیل توافق در شرایط فرسایش و بی‌ثباتی. این همان پیوندی است که باید در تحلیل تحولات پیش‌رو مورد توجه قرار گیرد.

    یکی از راه‌های اصلی ناکام‌گذاشتن هرگونه تلاش برای بازتولید آشوب، جلوگیری از انباشته‌شدن نارضایتی‌های واقعی است. دولت باید در برابر مشکلات اقتصادی و اجتماعی پاسخ‌گو باشد، پرونده‌های حساس را شفاف پیگیری کند؛ و اجازه ندهد ضعف اطلاع‌رسانی و تأخیر در رسیدگی به مطالبات، به سرمایه رسانه‌ای دشمن و اذنابش تبدیل شود. در کنار آن، رسانه‌ها باید با هوشیاری، از تبدیل روایت‌های تأییدنشده به واقعیت قطعی جلوگیری کنند.

دولتمردان و افکار عمومی باید هوشیار باشند؛ «اگر جنگی دیگر علیه ایران در دستور کار آمریکا ورژیم باشد، نباید میدان آن را صرفاً به مرزها، تأسیسات نظامی و میز مذاکره محدود دانست. بلکه باید مراقبت کرد که «خیابان‌ها توسط دشمن به جبهه‌ای برای فرسایش قدرت ملی تبدیل نشوند. ازاین‌رو، آمادگی برای جنگ آینده فقط به توان موشکی، پدافندی و نظامی محدود نمی‌شود؛ آمادگی اجتماعی، اعتماد عمومی و توان مدیریت بحران‌های داخلی نیز بخشی از قدرت دفاعی کشور است. نباید اجازه داد حمله خارجی، به آشوب داخلی و آشوب داخلی، به اهرم تحمیل اراده خارجی تبدیل شود. نکته پایانی اینکه مسئله فقط تکرار دی‌ماه ۱۴۰۴ نیست؛ مسئله احتمال بازتولید آن در متن یک جنگ خارجی است. این بار ممکن است خیابان و میدان نبرد، نه دو صحنه جداگانه، بلکه دو جبهه مرتبط برای نیل به یک هدف تعیین کننده و تمام کننده  باشند.

 

اشتراک گذاری
نظرات کاربران
capcha
هفته نامه الکترونیکی
هفته‌نامه الکترونیکی سراج۲۴ - شماره ۳۳۱
آخرین مطالب
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••
•••