به گزارش سراج24؛ «مختصات جغرافیایی مسیر مدنظر ایران و عمان، مورد تفاهم قرار گرفته و چنانچه برخی طرفهای ثالث در این زمینه کارشکنی نکنند، بیانیه مشترک دو کشور مشتمل بر ملاحظات و نکات عمده مورد توافق نیز در مرحله بررسی و تدوین نهایی است.» این جملهای بود که سخنگوی وزارت امور خارجه اسماعیل بقائی عصر دیروز (چهارشنبه ۱۴ مردادماه) بیان کرد.
او روند مذاکرات را «حرفهای» و «رو به جلو» خواند و درباره این گفتوگوها بیان کرد: «گفتوگوهای دو دولت ساحلی تنگه هرمز، با هدف تعیین یک مسیر تردد ایمن برای کشتیرانی تجاری در این تنگه در دو ماه اخیر در جریان بوده و ابعاد مختلف فنی، حقوقی، امنیتی و زیست محیطی آن در مراجع ذیصلاح کشورمان مورد بررسی قرار گرفته است.»
یکشنبه ۱۱ مردادماه بود که سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه در جلسه هیأت دولت اعلام کرد که مذاکرات ایران و عمان در خصوص تنگه هرمز در مسیر نهایی شدن قرار دارد و مراحل پایانی خود را طی میکند. او یک روز بعد (دوشنبه) ۱۲ مردادماه نیز با بدر البوسعیدی همتای عمانی تلفنی گفتوگو کرد.
* مذاکرات ربطی به آمریکا ندارد
کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه نیز پیش از این در ششم مردادماه در گفتوگویی تلویزیونی گفته بود: دو پیشنهاد داریم یک پیشنهاد ما و یک پیشنهاد عمان. به دوستان عمانی گفتیم این مسیر ۶۰ ساله دیگر مورد قبول ایران نیست چون هر دو ورود و خروج در آبهای سرزمینی عمان است و چون ما با وضعیت جدیدی در منطقه مواجهیم و باید اشراف بیشتری بر ورود و خروج کشتیها داشته باشیم. عمانیها گفتند میتوانیم یک طرحی را بدهیم که ۵۰ درصد دست ایران و ۵۰ درصد دست عمان. به آنها گفتیم حتی اگر یک صلح پایدار برقرار شود، کریدور میانی را قبول نداریم.
مقامات ایرانی در این خصوص بارها و به کرات اعلام کردهاند که مذاکرات ایران و عمان ربطی به طرفهای دیگر (از جمله آمریکا) ندارد و مذاکراتی دوجانبه است.
* پیشرفتهای زیادی در گفتوگوها با عمان حاصل شده
غریبآبادی همچنین دیروز (چهارشنبه ۱۴ مردادماه) در گفتوگو با ایرنا اظهار داشت: «تقریباً روی تمامی موضوعات مطرح شده، از جمله نقشه مسیرهای ورود و خروج ترافیک دریایی و ابعاد جانبی آن با عمان (چون موضوع تنها یک نقشه نیست)، تفاهمات اصولی انجام شده است.»
وی در بخش دیگری از این گفتوگو با بیان اینکه «پیشرفتهای زیادی در گفتوگوها با عمان حاصل شده و این پیشرفتها در آستانه نهایی شدن قرار دارد»، خاطرنشان کرد: «یکسری موارد دیگر هم در کنار نقشه، یا مسیرهای عبور و مرور، مطرح است و مسئله فقط خود مسیر نیست، مانند بحث حاکمیت دولتهای ساحلی و تأمین امنیت آنها، ترتیبات آینده، ایجاد یک مرکز مشترک هماهنگی بین ایران و عمان برای هدایت ترافیک دریایی، اخذ اطلاعات لازم از شناورهایی که میخواهند از طریق تنگه هرمز، از دریای عمان به خلیج فارس و بالعکس، ورود و خروج داشته باشند. تمام این موضوعات در کنار این نقشه پیشبینی شده و در آستانه نهایی شدن این تفاهم قرار داریم.»
* بخش قابل توجه مسیر در آبهای سرزمینی ایران
معاون وزیر امور خارجه در تشریح این مسیر جدید هم بیان کرد: «بخش قابل توجهی از این مسیر جدید در آبهای سرزمینی ایران و بخشی از آن هم در آبهای سرزمینی عمان قرار دارد؛ یعنی به گونهای طراحی شده که هم در مسیر ورود و هم در بخشهایی از مسیر خروج، کشتیهای تجاری از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهند کرد.»
غریبآبادی در توضیح بیشتر گفت: «برابر این تفاهم، مسیر شمالی که در نزدیک جزیره لارک ایجاد شده بود و مسیر جنوب که در آبهای داخلی عمان است، بسته خواهند شد، چون اینها مسیرهای کاملاً موقتی بودند. اگر این تفاهم جدید که بین ایران و عمان در حال شکلگیری است (با برآورده شدن آن الزامات) وارد فاز اجرا شود، این مسیر جدید برای عبور کشتیها اجرایی خواهد شد.»
غریبآبادی همچنین یادآور شد: «این مسیری که اکنون در حال تفاهم با عمان است، یک «مسیر موقت» (Temporary Route) محسوب میشود که طبیعتاً میتواند از دو تا چهار ماه به طول بینجامد.»
این دیپلمات ارشد ایرانی به صراحت اعلام کرد که «با اجرای تفاهم جدید با عمان، دیگر مسیرهای موقت موجود در تنگه هرمز بسته خواهد شد» و تصریح کرد: «مفهوم این تفاهم، باز شدن تنگه نیست.»
* مسیر بینابین
از سوی دیگر اسماعیل بقائی هم در نشست هفتگی روز دوشنبه ۱۲ مردادماه در اظهاراتی بیان کرد: «مذاکرات حول این محور بوده است که مسیر جنوبی، که از آبهای عمان میگذرد و مسیر شمالی، که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند، به یک مسیر بینابین تبدیل شود که تأمینکننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد. بنابراین، اکنون از یک کریدور صحبت میکنیم که مسیر رفت و برگشت خواهد داشت، نه از دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانی، بهصورت موقت، قرار است مورد استفاده قرار گیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، بهعنوان جایگزین آنچه در ادبیات کشتیرانی بینالمللی به عنوان TSS شناخته میشود، توافق حاصل شود و جایگزین مسیر قدیمی شود.»
* تفاهم نمیتواند به معنای امن شدن تنگه برای کشتیهای عبوری باشد
بقائی دیروز (چهارشنبه) درباره تأثیر تفاهم دوجانبه ایران و عمان بر وضعیت امنیتی و کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز نیز خاطرنشان کرد: «بسته شدن تنگه هرمز ناشی از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای امنیتی آن برای کل منطقه بود و قاعدتا تفاهم ایران و عمان فینفسه نمیتواند به معنای امن شدن تنگه برای کشتیهای عبوری باشد، چراکه عوامل ناامنکننده تنگه هرمز از سوی آمریکا، بهویژه محاصره دریایی و دیگر اقدامات تجاوزکارانه و تهدیدآمیز علیه ایران و منافع آن همچنان وجود دارد.»
این دیپلمات ارشد ایرانی پیش از این هم درباره سازوکار تعیین دریافت عوارض از کشتیها در تفاهمنامه با عمان هم بدون ارائه جزییات به دلیل اینکه مذاکرات در جریان است، یادآور شده بود: قاعدتاً در هر تفاهمی درباره تردد کشتیرانی بین دو دولت ساحلی، حتماً همه موضوعاتی که به حاکمیت و حقوق حاکمیتی دو کشور مربوط میشود، همچنین مسائل امنیت ملی، منافع ملی و موضوعات مربوط به خدمات دریایی، مورد توجه قرار میگیرد.
* بیانیه مشترک تیرماه
به گزارش فارس، ایران و عمان در پی سفر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و عراقچی در اول تیرماه به مسقط که یک روز بعد از مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس صورت گرفت بیانیهای مشترک امضا کردند.
دو کشور در این بیانیه که دوم تیرماه منتشر شد، بهعنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، مجدداً بر تعهد خود نسبت به تضمین عبور ایمن از این آبراه، مطابق با مقررات مرتبط حقوق بینالملل تأکید کرده و در عین حال بر حاکمیت و حقوق حاکمه خود بر آبهای سرزمینی واقع در تنگه هرمز پای فشردند.
آنها توافق کردند که گفتوگوهای خود درباره این موضوع را از طریق تشکیل یک کمیته مشترک بین دو وزارت امور خارجه ادامه دهند تا درباره نحوه اداره آینده کشتیرانی در تنگه هرمز، خدمات مرتبطی که در این زمینه ارائه خواهد شد و همچنین هزینههای مربوط به این خدمات، مطابق با استانداردهای بینالمللی، به تفاهم برسند. در همین راستا، طرفین همچنین توافق کردند با کشورهای ساحلی منطقه و نیز سایر طرفهای ذیربط، رایزنی و گفتوگوهایی انجام دهند.
ایران و عمان بر تعهد خود نسبت به حفظ تنگه هرمز بهعنوان یک آبراه امن و باز برای کشتیرانی بینالمللی تأکید و اهمیت تداوم همکاریها برای ارتقای ایمنی دریانوردی، آزادی کشتیرانی و ثبات منطقهای را مورد اشاره قرار دادند.
