به گزارش گروه وبگردی « سراج24 »، اشراف نوشت؛ اندیشکده «کارنگی» در گفتوگویی با «دیمیتری ترنین» مدیر «مرکز کارنگی مسکو» هدف اصلی در مقاله «ولادیمیر پوتین» در «نیویورک تایمز» را این گونه بیان میکند که روسیه قصد دارد آمریکا را وادار به بازگشت به نظام بینالمللی تحت کنترل شورای امنیت سازمان ملل کند. متن کامل این گفتگو را در ادامه این گزارش بخوانید.
*«براد پلامر»: مطمئنم که مقاله «ولادیمیر پوتین» در مورد سوریه را در «نیویورک تایمز» دیدهاید. هدف او چیست؟ اهداف روسیه در این برخورد اخیر با سوریه برای حذف سلاحهای شیمیایی اسد چیست؟
«دیمیتری ترنین»: در سادهترین حالت، روسیه میخواهد به عدم مداخله آمریکا در سوریه دست یابد. هدف میانی در اینجا، اگرچه کاملاً مهم است، راهحلی برای مقوله سوریه، با کمترین قطعنامه سیاسی است. اما هدف بزرگتر، هدف واقعاً بزرگ روسیه، واداشتن آمریکا برای برگشت به نظام بینالمللی شورای امنیت سازمان ملل است.
نکات زیادی در این مقاله بود که مرا تحت تأثیر قرار داد، که تحلیل یا خلاصه ساختن آنها در یک جمله دشوار است. من گمان میکنم «پوتین» اساساً قصد دارد نکتهای را بیان کند که بسیاری از مردم نیز از آن ناراحتند –اینکه آمریکا بالاتر از قوانین بینالمللی قرار گرفته و حال زمان آن رسیده که به چهارچوب حقوق بینالملل، آنگونه که منشورهای سازمان ملل و بویژه شورای امنیت تدوین کرده، بازگردد.
*بسیار خوب، بیایید این نکته را بیشتر بشکافیم. چرا عدم مداخله آمریکا اینقدر برای روسیه مهم است؟
من فکر میکنم همانطور که چین هم اعلام کرده، «پوتین» بر این اعتقاد است که ممکن است حالتی ایجاد شود که به اقدامات بیشتر و بیشتر آمریکا در جهان منجر شده و ممکن است در برخی نقاط با منافع اساسی روسیه تناقض پیدا کند. آنها میخواهند از بکارگیری زور توسط آمریکا، خارج از چهارچوب شورای امنیت سازمان ملل جلوگیری کنند. آنها در تلاشند که مانعی بر سر راه استفاده بینالمللی از زور قرار دهند.
*این کمی ریاکارانه نیست؟ وقتی در 2008 روسیه وارد جنگ با گرجستان شد از چهارچوب شورای امنیت پیروی نکرد.
من گمان میکنم که شاید آقای «پوتین» بگوید ما در گرجستان در واکنش به تهاجم علیه نیروهایمان اقدام کردیم. بنابراین ما بر اساس ماده 51 منشور سازمان ملل اقدام میکردیم؛ و «پوتین» قبلاً نیز گفته است که آمریکا با هیچ تهدیدی از سوی سوریه روبرو نیست.
*مطالب زیادی، از جمله توسط خود شما، در مورد روابط طولانی بین روسیه و سوریه که به دههها قبل باز میگردد، نوشته شده است. آیا خود سوریه برای روسیه مهم است، یا «پوتین» صرفاً بر محدود ساختن آمریکا متمرکز است؟
سوریه اهمیتی حاشیهای دارد. سوریه به عنوان بازاری برای تسلیحات روسی اهمیت دارد. اما روسیه به مسائل جغرافیای-سیاسی خاورمیانه به اندازه اتحاد جماهیر شوروی اهمیت نمیدهد، بنابراین سوریه به عنوان پایگاهی در شرایط جغرافیای-سیاسی منطقه اهمیت ندارد. برخی مسائل دیگر، مثل تأسیسات دریایی طرطوس (یک پایگاه دریایی در سوریه و تنها نقطه تجدید قوای روسیه در مدیترانه) نیز نقش دارند، اما به اعتقاد من این نکات نیز در تفکر فعلی روسیه نقشی حاشیهای دارند.
*بنابراین چنین به نظر میرسد که روسیه فقط بدین دلیل در این قضیه مداخله کرده که نگران حذف شورای امنیت سازمان ملل از تصمیمات سیاست خارجی است؟
بله، قبلاً نیز این اتفاق افتاده است. روسیه از عراق کنار گذاشته شد، روسیه از لیبی کنار گذاشته شد، هرچند در لیبی موضع خاصی نیز نداشت. آنها نگرانند که مبادا روسیه به راحتی از سوریه نیز کنار زده شود زیرا چنین اقدامی تأثیر بدی بر وجهه بینالمللی روسیه در خارج یا بر سیاست خارجه «پوتین» در داخل خواهد داشت.
*شما گفتید که روسیه نگران مداخلات آمریکا در خاورمیانه یا جاهای دیگر است که در نهایت ممکن است به تضاد «منافع اساسی» دو کشور منجر شود. آیا در این زمینه نگرانیهای خاصی وجود دارد یا این یک ترس کلّی است؟
خوب من فکر میکنم که آنها از قدیم نگران این موضوع بودهاند که آمریکا در نهایت در جمهوریهای شوروی سابق نیز مداخله خواهد کرد. جاهایی مثل بلاروس. بلاروس خیلی دور از دسترس به نظر میرسد اما اینها دقیقاً جاهایی هستند که روسیه نمیخواهد شاهد هیچ گونه دخالت نظامی آمریکا باشد. اما من فکر میکنم «پوتین» در واقع بیشتر نگران این حالت استفاده از نیروی نظامی برای حل مقولات سیاسی است؛ و البته در بحث توان نظامی سنتی، روسیه هیچ توازنی با آمریکا ندارد. گروههای نظامی اسلامگرا یک نگرانی اصلی روسیه هستند. آنها معتقدند که هرچه جنگ سوریه بیشتر به طول انجامد، شرایط برای همه گروههای درگیر بدتر میشود زیرا گروههای نظامی پیشرفت بیشتری میکنند.
*بنابراین خود شورای امنیت سازمان ملل چه اهمیتی برای روسیه دارد؟ فقط بدان دلیل که با این ابزار میتواند قدرت آمریکا را محدود کند؟
روسیه فکر میکند شاید حق وتویی که در شورای امنیت دارد تنها چیزی باشد که بتواند از فعالیتهایی که روسیه به شدت از آنها متنفر است جلوگیری کرده، و این اقدامات را به عنوان فعالیتهایی غیرقانونی رد کند. این تنها ابزاری است که روسیه در اختیار دارد. بله، البته روسیه تسلیحات اتمی دارد، اما در زندگی واقعی، حداقل در اغلب موارد، نمیتوانید از این تسلیحات به عنوان روشی بازدارنده استفاده کنید. حق وتو چیزی است که هر وقت بخواهید میتوانید از آن استفاده کنید.
*بنابراین به این توافق میرسیم که روسیه کنترل سلاحهای شیمیایی سوریه را بدست گرفته و در نهایت آنها را منهدم میکند. شما این طرح را چطور ارزیابی میکنید؟
این طرح کلّی خلع سلاح شیمیایی بسیار سخت است. این تسلیحات در مناطق نامشخصی از دریا هستند و ما نمیدانیم نتیجه این طرح چه خواهد بود. قبلاً هرگز چنین کاری صورت نگرفته است. قبلاً هرگز به استفاده از چنین روشی در شرایط جنگ داخلی نیندیشیدهایم. بنابراین این کار بسیار دشوار است. اینکه چنین اقدامی صورت گیرد یا خیر، برای خود من سؤال بسیار بزرگی است. اما فکر میکنم از نظر «پوتین» و بسیاری دیگر، این گزینه از بقیه گزینهها بهتر است.
*و شما گفتید که روسیه به دنبال راهحلی سیاسی در سوریه است. چطور میتوان به چنین راهحلی رسید؟
من گمان میکنم که آنها چهارچوب شیمیایی را به عنوان راهکاری برای رسیدن به چهارچوب سیاسی گستردهتر میبینند. وقتی شما نمیتوانید هر دو مشکل را جداگانه دنبال کنید، مجبور هستید در مناطق نگهداری تسلیحات شیمیایی آتشبس اعلام کنید تا بتوانید نقشه خود را پیش ببرید. اما در واقع این اولین باری است که روسیه چنین اقدامی را صورت میدهد.
