دکتر حسین باهر* چهارشنبه آخر سال معنی خود را از دست داده است. در سالهای گذشته پریدن از روی آتش و استفاده از مواد محترقه تبدیل به مسئله ای مشکل آفرین برای خانواده های ایرانی شده و هر سال سوختگی و جراحات شدید شهروندان را در پی داشته است. این در حالی است که تاریخ کشورمان نشان میدهد شادمانی های نوروزی ایرانیان با «چهارشنبه سوری» آغاز و با مراسم «سیزده به در» پایان می یافت، ضمن این که چهارشنبه سوری یکی از طولانی ترین مراسم شادی مردم، پیش از آغاز سال جدید بوده است.
اما در حال حاضر مهم ترین علت وجود برخی معضلات ناشی از چهارشنبهسوری، آگاهی نداشتن مردم و کمبود فضاهای فرهنگی تفریحی است. انجام هر کار خوب، اگر بهدرستی مورد توجه قرار نگیرد تبدیل به زشتی میشود. شهروندان بهویژه جوانان توجه داشته باشند، شادی چهارشنبه سوری را با استفاده از وسایل غیرمجاز و غیرقانونی، تلخ و نامطلوب نکنند.
استفاده بیمحابای جوانان از مواد آتش زا و ایجاد انفجار در شهر، ناشی از اتفاقی است که در درون آنها افتاده و به بیرون کشیده شده. اگر واقعبین باشیم باید این مسئله را به عنوان یک فرض محتوم بدانیم و علل آن را پیدا کنیم.
این نکته را نیز باید در نظر گرفت که بیتوجهی به دین در شکلگیری این مسائل بیاثر نیست چون مقادیر زیادی از این اعمال باعث اذیت و آزار دیگران میشود که این موضوع بر خلاف آموزههای دینی ماست که بر عدم مردم آزاری تاکید دارد.
مراسم سنتی مثل چهار شنبه سوری را نمیشود از آداب و سنن کشور حذف کرد. ما باید راه سومی را داشته باشیم یعنی نه این مراسم را رد کنیم و نه قبول کنیم. اما آنچه ما در حال حاضر در جامعه میبینیم برآیند مدیریتی است که در دهههای اخیر اعمال شده. با این حال این مراسم باید به صورت ویژه برگزار شود. چند سال گذشته شهرداری تهران با همکاری نیروی انتظامی محلهایی را برای برگزاری جشن چهارشنبهسوری معین کرد که جشنهای بیخطری بود و تعداد تلفات و جراحت در آن سال از سالهای قبل و بعد از آن خیلی کمتر بود. این تجربه میتوانست در سالهای بعد نیز تکرار شود و شادیها طوری تنظیم شود که با ارزشها تطبیق داشته باشد اما وقتی راه حلی برای این موضوع نشان داده نمیشود هر کس هر چیزی را که از موضوع استنباط میکند، انجام میدهد.
*استاد دانشگاه شهید بهشتی و رفتارشناس اجتماعی
