گروه فرهنگی «سراج24»- مرتضی اسماعیل دوست: جشنواره جهانی فیلم فجر از روز چهارشنبه هفته پیش به طور رسمی با حضور هنرمندان و منتقدان آغاز به کار کرد. جدا از تحلیل هایی که در خصوص تفکیک بخش های داخلی و بین المللی این آوردگاه ملی می توان داشت و نیاز به گفت و گو و یادداشت های مفصلی دارد، در این بخش به معرفی 2 فیلم از آثار شاخص به نمایش درآمده در نخستین روزهای جشنواره خواهیم داشت که آثار قابل توجهی است.
جشنواره جهانی فجر در دومین سال از تفکیک یافتگی نسبت به جشنواره ملی فیلم فجر که در بهمن ماه برگزار می شود، شاهد بخش های مختلفی مانند «سینمای سعادت»، «جلوه گاه شرق»، «جشنواره جشنواره ها» و «نمایش های ویژه» بوده است که البته باز هم عناوین و نوع نگاهی که به هر بخشی از سوی برگزارکنندگان وجود دارد، جای بحث هایی را باقی خواهد گذاشت.
اما در میان آثار جشنواره جهانی فیلم، فیلم های «روشمیا» در بخش نمایش های ویژه و فیلم «شهید» در بخش جلوه گاه شرق به لحاظ موضوعی آثار شاخصی هستند که در این مجال به معرفی آن ها می پردازم. فیلم «شهید» که برای نخستین بار در جشنواره فجر رونمایی شد، داستانی است از زندگی مرد ارزنده ای چون آیت الله محمد باقر صدر که زندگی ویژه و وجوه دراماتیزه ای برای پرداخت به اثری سینمایی دارد و متاسفانه تاکنون در داخل کشور هم اثری درباره این مرد برجسته ساخته نشده است اما عبدل علیم طاهر، فیلمساز جوان عراقی در اولین ساخته حرفه ای اش یه سراغ شهید صدر رفته و سعی کرده بخش هایی از زندگی او را به شکلی تصویری درآورد. پرداخت به زندگی شهید صدر از این جهت در سینمای نحیف عراق برجسته خواهد بود که این روحانی فرزانه سال ها همچون قهرمانی در برابر ظلم متجاوزی چون صدام به پا خاسته بود و نزد مردمان منطقه به عنوان شهید راه حقیقت شناخته می شود. از سویی حمایت های آیت الله محمد باقر صدر از جنبش های مردمی مسلمان مانند انقلاب اسلامی ایران نشانه ای از اوج آگاهی و همراهی وی با مردم مبارز بوده است. در این بین تاثیرات عمیق شهید صدر در فضای غبارگرفته عراق آن دوران که انواع فرقه ها و آئین های بیگانه با اصالت دینی مردم در حال رشد بود، مساله ای غیر قابل انکار است.
از این رو ساخت فیلمی درباره شهید صدر که مقتدای آزاده خواهان بوده است، می تواند نشانه ای از هم کیشی سینما با مسائلی مهم و قابل توجه باشد و حضور این اثر در آوردگاه فجر با وجود ضعف های فنی می تواند اتفاقی مهم و فرخنده قلمداد گردد. از سویی توجه به فیلمسازان و آثاری که معمولا جایی در میان فستیوال های رنگین خارجی ندارند در این میان می تواند اقدامی ارزنده باشد.
فیلم دیگری که با اهمیت به مسائل منطقه ای و اوضاع نابسامان مردمانی مظلوم و مسلمان چون فلسطینیان بی گناه ساخته و در جشنواره فجر به نمایش درآمد، «روشمیا» نام دارد که نام دره ای در حیفا است و نمونه ای واقعی از انواع ظلم های صورت یافته توسط دژخیمان صهیونیستی در جهان می باشد.
سلیم ابوجبل با سابقه سال ها روزنامه نگاری این بار دوربین خود را به شکلی ساده و با نگاهی واقع بینانه به زندگی زوجی سالخورده در منطقه روشمیا برده و سعی دارد گوشه ای از دردهای نهفته در وجودشان را با مخاطب بازگو نماید. اما مهم ترین عنصر پویای فیلم، دورشدن از هرگونه شعار زدگی و ساکن بودن روایت گری است، چنان که انتخاب شخصیت ها و فضای اثر و بافت لوکیشن در عین غمناکی، حسی سرشار از جذابیت برای همراهی هر نوع مخاطبی را می آفریند. از سویی بازی های باورپذیر زوج ها و به خصوص طنازگویی های پیرزن و حتی اختلافاتی که میان این افراد سالخورده رخ می دهد، حسی جالب توجه برای بیننده می آفریند.
فیلم «روشمیا» به روشنی نمایانگر گوشه ای از غارتگری متجاوزان اسرائیلی است و دوربین مستندگرایانه فیلمساز به خوبی در پایان انهدام خانه پیرمرد و پیرزن و در واقع به خاک نشستن زندگی آن ها را نشان می دهد؛ پایانی که همراه با نفرین های پیرمرد و در عین حال وعده نابودی اسرائیل غاصب توسط اوست. داستان مرگ آور یوسف و آمنه که از سال 1956 در دره ای دور و در خانه ای متروک به شکلی تنها زندگی می کردند، نشانه ای از نقض آشکار حقوق انسانی در جهان است که حتی از چند وجب زمین این پیرمرد و پیرزن ناتوان هم دست بردار نیستند. در این میان می توان خانه قدیمی یوسف را به عنوان نشانه ای از سرزمین فلسطین دانست که وجوه مختلفی از سرزندگی و حیات و هویت در آن جاری است، چنان که پیرمرد با وجود تخصیص یافتن مبلغی بابت خسارت خانه همچنان پای بند خانه قدیمی و باغچه کوچکی است که سرسبزی نفس هایش از آن شکل گرفته است و قابل معامله نیست.
از دیگر موارد موفقیت آمیز در فیلم «روشمیا» باید از بازی ارزنده شخصیت های واقعی آن یاد کرد که به خوبی توانستند حس درونی اثر را به تماشاگر منتقل کنند تا همراه این باشیم که چه دره های تاریکی با وجود گرگ هایی خونخوار وجود دارد و چه بره ها که در این میان به طعمه درمی آیند.
