به گزارش«
سراج24» اندیشکده «کارنگی» در مقالهای به قلم «یزید صایغ» به بررسی عملکرد و تواناییهای ائتلاف ملی سوریه پرداخت. درب خش قبلی، آشفتگی در ائتلاف ملی سوریه، تلاش ها به منظور یافتن یک راه حل سیاسی، لزوم احیای دوباره اعلامیه ژنو و وظایف اصلی ائتلاف ملی مورد بررسی قرار گرفتند.
در ادامه به ارزیابی مسائلی ازقبیل حضوریک نیروی ثالث به منظور نظارت برامور سوریه و لزوم اتخاذ یک دیدگاه موثرازجانب اپوزیسیون درزمینه تقسیم قدرت و مشارکت جوامع و گروه های مخالف سوری درتمامی مراحل مذاکرات پرداخته می شود.
* حضور یک «نیروی ثالث» به منظور نظارت برامور سوریه و پایان دادن به بحران
اپوزیسیون تمایل فراوانی دارد تا اجازه دهد شرایط به خودی خود پیش رود، زیرا معتقداست که اسد قطعاً در آینده نزدیک سرنگون خواهد شد. اما صرفه نظر از چگونگی و زمانِ پایان جنگ داخلی در سوریه، شرایط پس از رفتن اسد بسیار بی ثبات و پیچیده خواهد بود که این شرایط قطعاً گریبانگیرِ ائتلاف ملی نیز خواهد شد.
ائتلاف ملی به حمایت های افرادی مانند نخست وزیر سابق سوریه، «ریاض حجاب» و ژنرال «مناف طلاس» که تابستان گذشته به فرانسه فرار کرد و درآنجا پناهنده شد، دلخوش کرده است. اما با توجه به 1.5 میلیون نفر کارمند در بخش دولتی سوریه به اضافه نیروهای نظامی و امنیتی که تحت فرمان وزارت کشور نیستند و همچنین حضور گسترده حزب بعث در تشکیلات اداری کشور، قطعاً مدعیان زیادی برای در دست گرفتن قدرت در سوریه وجود دارند.
افسران و مقامات وفادار به رژیم که تاکنون به ائتلاف ملی ملحق نشده اند ممکن است در آینده برسر اداره دستگاه های دولتی، امنیتی و نظامی با یکدیگر درگیر شوند، اما از سویی دیگر، حزب بعث احتمالاً تلاش خواهد کرد تا اختلافات با جامعه علویان در کشور را برطرف سازد.
گروه دوستان سوریه، روسیه و ایران تلاش می کنند تا از سرنگونی و نابودی سوریه جلوگیری کرده و امنیت سلاح های شیمیایی در این کشور را نیز تضمین نمایند. آنها می توانند به عنوان یک «نیروی ثالث» در سوریه عمل کرده و با نظارت برامور این کشور، یک روند باثبات انتقال قدرت را در سوریه اجرا کنند.
اقدامات ائتلاف ملی در زمینه جلب اعتماد دستگاه های دولتی تاکنون موثر نبوده است. در 14 دسامبر، ریاض حجاب از تشکیل انجمن ملی کارگران در نهادهای دولتی که خود آن را از دوحه در قطر اداره می کرد، خبرداد. تنها 26 نفر از مقامات فراری سوریه که اکثریت آنها را سُفرا، قضات و نمایندگان مجلس تشکیل می دادند، در مراسم افتتاحیه این انجمن شرکت نمودند.
در واقع تنها یک کرسی از میان 70 کرسی که برای پناهندگان غیرنظامی سوریه (افرادی که از دولت جدا شده و به اپوزیسیون پیوسته اند) درمجمع عمومی ائتلاف ملی در نظرگرفته شده است، به شرح وضعیت خود در ائتلاف پرداخت.
شرایط برای وساطت و مداخله افراد بانفوذ در امور کشور مهیا نیست، افرادی که حضور آنها در آینده امری اجتناب ناپذیراست. برخی از آنها به طور مستقیم به اپوزیسیون سوریه وابسته اند، کسانی از قبیل فعالان سیاسی و انقلابیون، شورشیان مسلح و رهبران محلی که از قدرت بالای اقتصادی و سیاسی برخوردارند.
برخی دیگر نیز ممکن است به حزب بعث، دستگاه های دولتی و تشکیلات نظامی و امنیتی وابسته باشند. جایگاه و اعتبار ائتلاف ملی از تغییر و تحولات پی در پی که منجر به ایجاد گروه ها و جبهه های جدید در سوریه می شود، درامان نیست. اما این بدین معنا نیست که رژیم می تواند همچنان به بقای خود ادامه دهد، بلکه بدین معناست که دورنمای سیاسی سوریه در زمانی کمتر از آنچه که ائتلاف پیش بینی می کند، تغییرخواهد یافت.
* لزوم اتخاذ دیدگاه هایی موثر درزمینه تقسیم قدرت و مشارکت جوامع و گروه های مخالف سوری درتمامی مراحل مذاکرات
به منظور برکناری حکومت سوریه ائتلاف ملی باید نیروهای سیاسی خود را تقسیم نماید. این بدین معناست که ائتلاف باید علویان و سایر جوامع سوریه را متقاعد سازد تا نمایندگانی قابل اعتماد برای شرکت در مذاکرات آینده معرفی نمایند. اما ائتلاف اعلام نموده است که روند انتقال قدرت را با پاک سازی عوامل رژیم از ارتش و دستگاه های دولتی و امنیتی آغاز خواهد نمود و همچنین حزب قدرتمند بعث را نیز منحل خواهد کرد.
این اقدامات کاملاً قانونی هستند، اما عواملی نیز وجود دارند که جوامع سوریه از آنها در هراسند، زیرا این جوامع معتقدند که منافع آنها در گذشته بر شکل گیری آینده آنها تأثیرگذار خواهد بود. یکی از اعضای دفترسیاسی اخوان المسلمین با اعتراض به مقاله های انتشاریافته اظهارداشت: «چه کسی درباره انحلال حزب بعث صحبت کرده است؟». درواقع باید به وی یادآوری کرد که این موضوع در اولین فصل از چشم انداز مشترک سیاسی که در گردهمایی اپوزیسیون در قاهره در سوم جولای مورد تأیید قرارگرفت، ذکرشده است و در یازدهم نوامبر نیز ائتلاف ملی بار دیگر بر این موضوع تأکید کرد.
سفیر آمریکا در سوریه اظهارداشت: «اپوزیسیون سوریه باید با علویان همکاری نزدیکی داشته باشد و به آنها اطمینان دهد که در آیندهِ سوریه سهیم خواهند بود و می توانند با صلح و امنیت زندگی کرده و از حقوقی همانند حقوق سایر مردم سوریه برخوردار باشند».
چهره های برجسته اپوزیسیون بارها در واکنش به این موضوع اظهار داشتند که چندین ماه است از علویان درخواست می کنند که در مذاکرات شرکت کرده تا بتوانند از این طریق به یک توافق و سازش دست یابند. اما این موضوع تنها بیانگر عدم تمایل اپوزیسیون به منظور ارائه یک برنامه دقیق، قاطع و عمومی است. ا
گر اپوزیسیون تمایلی به ارائه چنین برنامه ای ندارد، آنگاه چرا علویان و سایرین باید به آن اعتماد کنند؟ به عبارت دیگر، اپوزیسیون تاکنون هیچ تلاشی را به منظور حمایت از حقوق آنها در روند انتقال قدرت دنبال نکرده است و آنها براین عقیده اند که در آینده تنها خواهند ماند. وعده های پوچ به جوامع اقلیت مبنی بر برخورداری از حقوقی برابر با حقوق سایر مردم سوریه، به هیچ وجه کارساز نخواهد بود.
اپوزیسیون مجبور است که این تصویر را از ذهن مردم پاک کند. درواقع اپوزیسیون دیر یا زود با شرایطی نامساعد روبرو خواهد شد و باید برنامه ای را به منظور مشارکت نمایندگان قابل اعتماد جوامع، نهادها و گروه های مخالف سوری در تمامی مراحل مذاکرات ارائه دهد. زیرا این جوامع و گروه ها قطعاً از دیدگاه ها و نظراتی موثر درزمینه چگونگی برقراری امنیت و ثبات در دوران پس از اسد برخوردارند.
این موضوع به عنوان مهم ترین و پیچیده ترین چالش اپوزیسیون محسوب می شود، زیرا مسئله تقسیم قدرت تنها به منزله تسریع درسرنگونی رژیم نیست، بلکه این مسئله درزمینه جلب اعتماد دستگاه های دولتی، ارتش، مقامات سابق احزاب و اتحادیه ها و بسیاری دیگر که همکاری های نزدیکی با دولت جدید خواهند داشت، نقش مهمی را ایفا می کند. به نظرمی رسد اپوزیسیون این موضوع را مشکل ساز تلقی نمی کند و براین عقیده است که دولت به طور خودکار یک سوریه جدید را طراحی خواهد نمود. این دیدگاه به این دلیل است که اپوزیسیون از حمایت اکثریت مردم سوریه اطمینان دارد.
درصورت عدم حمایت مردم سوریه از اپوزیسیون و عدم اتخاذ دیدگاه هایی موثر به منظور سرنگونی حاکمیت، برنامه ریزی ها برای دوران پس از اسد درزمینه برقراری عدالت، بازپس گیری حقوق قربانیان، احیا و ارائه خدمات عمومی و بازسازی زیرساخت ها و اقتصاد کشور، با مشکلات متعددی روبرو خواهد شد و سوریه را وارد یک بحران جدید خواهد کرد.
