آیا ریاست‌جمهوری رفسنجانی به مذاکرات آمریکا با ایران لطمه می‌زند؟

 

* سوابق سیاسی و اقدامات رفسنجانی 

 

«رفسنجانی» قبل از انقلاب ایران محرم اسرار امام خمینی بوده و در طول حیات وی پست‌های مختلفی را بر عهده داشت که شامل سخنگوی مجلس و فرمانده نیروهای مسلح در اواخر جنگ ایران با عراق می‌شود. در این سمت، او یکی از کسانی بود که آیت‌الله «خمینی» را متقاعد ساخت تا با آتش‌بس «صدام حسین» پس از هشت سال جنگ موافقت کند.

 

آخرین ریاست‌جمهوری «رفسنجانی» (1989-1997) دوره تمرکز بر بازسازی اقتصادی، پس از یک دهه انقلاب و جنگ بود. بدین ترتیب، او کابینه خود، یعنی «کابینه سازندگی» را با گروهی از تکنوکرات‌ها پر کرد. بر اساس نظر «سید امیر ارجمند» ، کارشناس ایرانی دانشگاه «استونی بروک»، کابینه دوم «رفسنجانی» شامل نه مهندس و هشت فرد با مدرک فوق‌لیسانس و دکتری بود.

 

همچنین رئیس‌جمهور «رفسنجانی» در طول برنامه پنج ساله اول توسعه‌اش (1990-1994) دوباره بازار بورس تهران را بازگشایی کرد و چارچوبی قانونی برای خصوصی‌سازی ارائه داد، هرچند که این مورد دوم در میان مخالفت‌های مجلس ایران ناکام ماند.

 

 

* برنامه اقتصادی «رفسنجانی» تا حد زیادی ناموفق بود و اقتصاد نیز درگیر تورم گسترده ماند 

 

طبق نظر «ارجمند» ، وسعت حکومت در دوره ریاست‌جمهوری او بیشتر شده و تعداد کارمندان دولتی افزایش یافته و (صرف نظر از نیروهای نظامی) از 1.4 میلیون نفر (2.8 درصد از جمعیت) در 1987 به 2.3 میلیون نفر (3.9 درصد از جمعیت در 1997) رسید. در نهایت، برنامه اقتصادی «رفسنجانی» تا حد زیادی ناموفق بود و اقتصاد نیز همانند مقولات مختلف دیگر، درگیر تورم گسترده ماند.

 

«رفسنجانی» به عنوان بخشی از برنامه‌اش برای بهبود اقتصاد، برای اصلاح روابط ایران با همسایگان و قدرت‌های جهانی مثل آمریکا و اروپا تلاش کرد.

 

 

*حمایت رفسنجانی از جنبش سبر موجب مخالفت رهبر با وی شد 

 

اگرچه «رفسنجانی» پس از پایان ریاست‌جمهوری خود در مبارزات مجلس و نیز انتخابات ریاست‌جمهوری 2005 شکست خورد اما همچنان چهره‌ای برجسته در سیاست ایران باقی ماند (از نظر اغلب ناظران وی تا 2011 قوی‌ترین چهره پس از آیت‌الله «خامنه‌ای» بوده است) . وی علاوه بر آنکه روحانی بوده و یکی از ثروتمندترین افراد کشور است، سال‌ها ریاست مجلس خبرگان، نهاد مسئول انتخاب و نظارت بر رهبر، و شورای تشخیص مصلحت، که دعاوی بین مجلس و شورای نگهبان را داوری می‌کند، را بر عهده داشته است. با این حال حمایت ضمنی وی از جنبش سبز پس از انتخابات 2009 موجب مخالفت بیشتر بین «رفسنجانی» و آیت‌الله «خامنه‌ای» شد و او در سال 2011 از ریاست مجلس خبرگان برکنار شد. او همچنان رئیس مجمع تشخیص مصلحت است که قدرت کمتری دارد.

 

 

*رفسنجانی یکی از رقبای جدی «محمود احمدی‌نژاد» است

 

او در حال حاضر یکی از رقبای جدی رئیس‌جمهور «محمود احمدی‌نژاد» است. «رفسنجانی» در انتخابات 2005 به «احمدی‌نژاد» باخت که در این رقابت «احمدی‌نژاد» او و برخی دیگر از نخبگان انقلاب را به فساد و سوء استفاده از جایگاهشان برای کسب منافع کلان شخصی متهم کرد. «احمدی‌نژاد» در دوره ریاست‌جمهوری خود از این نکته به عنوان نشانه‌ای برای مخالفت با «رفسنجانی» و دیگر نخبگان نظام استفاده کرد و در انتخابات ریاست‌جمهوری 2009 اعلام کرد که با «میرحسین موسوی» ، نخست‌وزیر سابق رقابت نمی‌کند، بلکه با جبهه‌ای متحد متشکل از «موسوی»، «رفسنجانی» و «محمد خاتمی»، رئیس جمهور اصلاح‌طلب سابق ایران رقابت می‌کند.

 

 

*مصاحبه رفسنجانی‌ها با باربارا اسلاوین 

 

با این حال بعید است شورای نگهبان صلاحیت «رفسنجانی» را رد کند، زیرا وی با روحانیون و رهبران سیاسی مشخص، از جمله اصلاح‌طلبان مرتبط است. در مبارزات انتخاباتی 2005، یکی از پسران «رفسنجانی» ، «مهدی هاشمی» به «باربارا اسلاوین» از «شورای آتلانتیک» گفته بود که اگر «رفسنجانی» برنده می‌شد تلاش می‌کرد تا رهبری را به مقامی نمایشی مانند «شاه انگلیس» تبدیل کند. در همان زمان، «رفسنجانی» در مصاحبه‌ای با «اسلاوین» گفته بود که اگر دوباره به ریاست‌جمهوری ایران انتخاب شود، همچنان حاضر است با آمریکا به گفتگو بپردازد.

 

 

*پیروزی رفسنجانی شانس توافق آمریکا با ایران را کاهش می‌دهد 

 

به نظر می‌رسد که وی در مورد مذاکره با آمریکا همان دیدگاه‌های قبلی خود را داشته و ماه قبل در وب‌سایت خود نوشت، که فقط «دلسوزی داخلی و همکاری جهانی» می‌تواند مشکلات ایران را حل کند و گفت که «اگر بتوانیم به این دو نکته واقعیت ببخشیم، مشکلاتمان به تدریج حل می‌شوند» .

 

اگرچه به احتمال قریب به یقین «رفسنجانی» طرفدار مذاکره با آمریکا است، اما ممکن است با انتخاب مجدد وی در انتخابات ماه آینده، شانس توافق آمریکا با ایران کاهش یابد.  هرگونه توافقی با آمریکا نیازمند تایید آیت‌الله «خامنه‌ای» است که خصوصاً با سخنان «رفسنجانی» در مورد تضعیف جایگاه رهبری، او را همچون کودتایی دیپلماتیک می‌داند.

 

سایت اشراف بدون تایید محتوا و ادعاهای مطرح شده در گزارش بالا، ترجمه آن را برای اطلاع نخبگان و تصمیم گیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاه‌های اندیشکده‌های غربی منتشر می‌کند.