سرانجامِ تحریم‌‌هایی که برای غرب گران تمام شده است!

 

 

• کودتا در اوکراین چگونه شکل گرفت؟

بعد از امتناع "ویکتور یانوکویچ" از امضای قرارداد اقتصادی اوکراین با اروپا ، اعتراضات در این کشور آغاز شد. رفته رفته با دخالت کشورهای خارجی به خصوص آلمان و آمریکا ، این ناآرامی خشن تر گشته و سر انجام به برکناری شبه کودتای دولت روس گرای ویکتور یانوکویچ در اوکراین منجر شد. معترضین مدعی بودند که وی اوکراین را عملا در اختیار روسیه قرار داده ، و به هیچ وجه نگران منافع ملی نیست. آنان منافع ملی را ارتباط با اروپا تعریف می کردند.

 

 

بعد از خروج یانوکویچ از اوکراین و استقرار وی در روسیه ، نیروهای روس گرای مستقر در شرق اوکراین با حمایت آشکار و پنهان دولت روسیه اقدام به ایجاد حکومت و جنگ با ارتش اوکراین در مناطق تحت کنترل خود نمودند.

 

ارتش اوکراین برای جلوگیری از تجزیه کشور وارد جنگی خونین با روس گرایان شده است که تاکنون هیچ نتیجه ای نداشته است.اما مارس سال ۲۰۱۴ میلادی دوره‌ی زمانی مهمی در تحولات بین‌المللی به حساب می‌آید. در این زمان، رفراندوم جدایی منطقه کریمه از اوکراین و الحاق آن به روسیه در این منطقه برگزار گردید و مردم این منطقه با اکثریت قاطع به جدایی از اوکراین رای مثبت دادند. این موضوع سرآغاز تنش‌های فراوانی در روابط بین‌الملل بود. امریکا و کشورهای غربی در اعتراض به آنچه که «تهدید صلح، امنیت، ثبات و تمامیت ارضی اوکراین» نامیدند اقدام به تحریم‌های یک جانبه بر علیه روسیه نمودند.

 

باراک اوباما رییس جمهور امریکا نیز در همین زمان صراحتا اعلام نمود که این شروع یک حرکت جدی برای به انزوا کشاندن هر چه بیشتر روسیه است.

 

 

تحریم‌های امریکا در درجه‌ی نخست از برخی اشخاص حقیقی و حقوقی و نهادهای دولتی روسیه آغاز گردید و هر روز ابعاد گسترده‌تری یافت. امریکا در ابتدا هفت تن از مقامات ارشد روس را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد و اعلام نمود که این افراد ممنوع السفر بوده و دارایی‌هایشان در ایالات متحده امریکا بلوکه خواهد شد. اما هر روز افراد جدیدی به این لیست اضافه شدند و در مراحل اولیه این فهرست به ۷۷ شخص و در حال حاضر به ۱۱۹ شخصیت حقیقی و حقوقی رسیده است.

 

از سوی دیگر اتحادیه‌ی اروپا نیز همگام با ایالات متحده امریکا، تحریم‌هایی را علیه روسیه اعمال نمود. در ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۴ اتحادیه‌ی اروپا، تحریم‌هایی را برعلیه روسیه به تصویب رساند. برای نخستین بار در طول تاریخ تشکیل اتحادیه‌ی اروپا، هر گونه تعاملات نظامی از جمله خرید و فروش تسلیحات و همکاری‌های نظامی با روسیه قطع شد.

 

 

اتحادیه‌ی اروپا علاوه بر این، همانند امریکا تعدادی از اشخاص و شرکت‌های روسی را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد. اقدام مهم دیگر این اتحادیه با همکاری امریکا و کانادا، تحریم بخشی از صنایع نفت و گاز روسیه نظیر تکنولوژی‌های حفاری بود؛ اقدامی که با اعتراض شرکت‌های چند ملیتی نفتی که پایگاه آنها در خود اروپا بود مواجه گردید. همچنین تجارت با روسیه در مورد کالاهایی که مصرف دوگانه نظامی و غیرنظامی دارند با محدودیت‌ها و کنترل‌های سخت‌گیرانه‌ای همراه شد.

 

دیگر اقدام خصمانه غرب بر علیه روسیه بلوکه نمودن تمامی اموال و دارایی‌های روسیه در اروپا و امریکا بود.اتحادیه‌ی اروپا همچنین اعلام نمود که پرونده الحاق روسیه به اتحادیه‌ی اروپا را به طور کامل بسته است و تمامی شرکت‌هایی را که مالکیت بیش از ۵۰ درصد آن با دولت روسیه است از حضور در بازارهای سرمایه‌ی اروپا منع خواهد نمود.این تحریم ها رفته رفته اثرات خود را بر بخش های مختلف اقتصادی روسیه نمایان کردند.

 

البته روسیه نیز بی کار ننشست و دست به اقدام متقابل زد. لازم به ذکر است که تحریم های اقتصادی مانند یک شمشیر دو لبه ، به هر دو طرف ماجرا آسیب می زند. هدف از این یادداشت ، بررسی تاثیرات تحریم های غرب علیه روسیه در بخش انرژی می‌باشد:

 

 

 به دلیل هماهنگی تجهیزات گازی اروپا با روسیه ، ارزان بودن گاز صادراتی روسیه از گاز شیل آمریکا، و عدم کارایی تغییر انرژی گرمایشی به نفت ، در کوتاه مدت اتحادیه اروپا و آمریکا نمی توانند تحریم اقتصادی را به مستقیما بخش انرژی تعمیم دهند.اما اعمال تحریم های مالی علیه صنعت نفت روسیه، اثرات خود را بر این بخش گذاشته است.

 

اتحادیه اروپا فروش تجهیزات لازم برای استخراج نفت از قطب شمال را تحریم کرده است.این تحریم ، بر اقتدار نفتی و گازی روسیه تاثیر گذاشته است.تحریم های مالی اتحادیه اروپا برای سرمایه گذاری در بخش انرژی روسیه ، باعث شده است این کشور به سمت چین برای جذب اعتبار حرکت کند.این در حالی است که بنا بر گزارش ها چین ، برای شرکت در سرمایه گذاری در بخش انرژی روسیه چندان تمایلی نشان نداده است. شرکت های بزرگ گازی و نفتی روسیه به دلیل عدم تامین اعتبار و سرمایه و همچنین سقوط ارزش روبل در مقابل دلار از تحریم های غرب به طور جدی آسیب دیده اند.  

 

 

شرکت « روس نفت »یکی از این شرکت ها است که به شدت با مشکل کمبود اعتبار روبروست.همچنین پروژه های بزرگ گازی روسیه نظیر « یامال ال.ان.جی » به دلیل تحریم های اروپا بر ضد برخی مدیران این شرکت و کمبود اعتبار و سرمایه ، از تحریم ها تاثیر پذیرفته است.قرار بود این شرکت 16.5 میلیون تن گاز ال.ان.جی از قطب استخراج کند ، که اکنون به دلیل تحریم ها ، این امکان میسر نیست.تحریم ها غرب ، دو بخش مالی و تکنولوژی صنعت نفت و گاز روسیه را هدف گرفته است.

 

این در حالی است که چین ، یکی از مهمترین شرکای مسکو ، تجربه و دانش روز را برای استخراج نفت و گاز در اعماق زمین ندارد. 

 

 

نکته مهم توانایی شرکت های روسی برای پیشبرد پروژه های عظیم نفتی و گازی بدون حضور مالی و تکنولوژیک غرب است.این امر به احتمال زیاد در بلند مدت امکان پذیر است ، نه در کوتاه مدت.با توجه به نکات مذکور مشخص است که روسیه از تحریم های مالی غرب در بخش انرژی خود متاثر شده است ، اما به دلیل ذخیره ارزی بالا ، تونایی تکنولوژیک نسبتا مناسب فعلا تا حدی این تحریم ها مدیریت کرده است.

 

• نتیجه گیری :

آمریکا و اتحادیه اروپا همواره در مناسبات خود با دیگران ، با توجه به جایگاه و قدرت اقتصادی خود همیشه از تحریم های اقتصادی به عنوان ابزاری برای به زانو در آوردن طرف مقابل استفاده کرده اند.بر این اساس، به دلیل شکست در عرصه میدانی استراتژیک اوکراین ، آنها دست به اعمال تحریم های نسبتا گسترده علیه مسکو زدند.

 

 

نکته مهم و البته متفاوت این تحریم ها ، واکنش روسیه بود. در موارد قبلی عموما واکنشی از سوی کشور تحریم شده به تحریم های غرب دیده نمی شد.اما روسیه در اقدامی متقابل دست به تحریم زد و علاوه بر تحریم های سیاسی ، تحریم های اقتصادی نظیر ممنوعیت واردات محصولات کشاورزی از غرب را در دستور کار قرار داد.این ممنوعیت برای اروپا و آمریکا گران تمام شد زیرا اروپا حدود 12 میلیارد یورو از سود بازار روسیه را از دست داد.آمریکا نیز سالانه 972 میلیون دلار از تحریم روسیه زیان خواهد دید.

 

ضرورت موازنه گرایی راهبردی در سیاست خارجی روسیه ایجاب می کند تا این کشور نسبت به منافع خود در اوکراین و حتی غرب آسیا حساس باشد و به اقدامات غرب پاسخ دهد.

 

به این ترتیب روسیه باید به جای آنکه در کشور خود با نیروهای تکفیری بجنگد ، جدال خود را به حوزه کاملا متفاوت خاورمیانه منتقل کند.به این ترتیب می توان پیامدهای تشدید تحریم های اقتصادی علیه روسیه را معطوف به فراگردهای ژئو پلیتیکی و راهبردی در چارچوب نشانه هایی از موازنه سخت توصیف کرد.

 

 

ساختار اقتصادی روسیه ، مسلما از تحریم ها آسیب خواهد دید ، اما روسیه تلاش می کند تا موقعیت ژئوپولوتیکی خود را ارتقا دهد.زیرا مقامات روسیه باور دارند که بدون استفاده از قابلیت های راهبردی، امکان چانه زنی در عرصه اقتصادی وجود ندارد.

 

 

انتهای پیام./

باشگاه خبرنگاران