نماد عشق همسر است یا دوست دختر؟!

به گزارش سراج24، در طول تاریخ، تمام ملت ها در نحوه ی پوشش، خوراک، گفتار، آداب و سنت، سبک زندگی، خلقیات و سایر جنبه های فرهنگی اجتماعی با فرهنگ های دیگر ملت ها در ارتباط بودند. تبادل فرهنگی، مهمترین نوع ارتباط بین ملت ها را تشکیل داده که گاه از تبادل اقتصادی مهم تر بوده است. هیچ ملتی از استفاده از معارف سایر ملت ها، از جمله: فرهنگ، بی نیاز نیست و به همین دلیل تبادل فرهنگی، امری لازم و ضروری به شمار می آید. این مساله نشان دهنده ی پویایی فرهنگ ها می باشد.
البته باید توجه داشته باشیم تبادل فرهنگی با تهاجم فرهنگی متفاوت است. در مبادله فرهنگی، دو فرد ( یا در ساختار کلی تر دو جامعه) با هدف تکامل یکدیگر بر یکدیگر تاثیر می گذارند، ولی در تهاجم فرهنگی، نیت ضربه زدن و متفرق کردن فرهنگ یک ملت است. امپریالیسم فرهنگی، واژه‌ای ترکیبی است که بار معنایی امپریالیسم و فرهنگ هر دو را با معنایی نوین که حاصل ترکیب آن‌هاست در خود دارد. امپریالیسم، به قدرتی که در خارج از مرزهای خود به تصرف سرزمین‌های دیگر بپردازد و از منابع اقتصادی و مالی و انسانی آن‌ها به سود خود بهره‌برداری کند، گفته می شود. پس امپریالیسم فرهنگی را می‌توان به این صورت تعریف کرد: کاربرد قدرت سیاسی و اقتصادی برای پراکندن ارزش‌ها و عادت‌های فرهنگ متعلق به آن قدرت، در میان مردمی دیگر که به زیان فرهنگ آن مردم است. برهمین اساس فرآیند واحدی در جهان در حال شکل‌گیری است به نام "جهانی شدن فرهنگ، که در واقع بر اثر آن یک فرهنگ جهانی به وجود می‌آید.
ولنتاین پدیده ای اجتماع - فرهنگی است که در سال های اخیر در کشور ما نیز رایج گشته است. سابقه ی تاریخی این روز به مسیحیت سده ی میانه برمی گردد و هر سال چهارده فوریه (بیست و پنج بهمن ماه) برگزار می شود. تاریخچه ی دقیق آن در دست نیست و همین مساله باعث شده است تا ریشه ی تاریخی ولنتاین با افسانه هایی در آمیخته بشود. این روز به افتخار "قدیس والنتین" برگزار می شود. طبق یکی از افسانه های معروف، والنتین کشیشی در سده ی سوم میلادی بود که برخلاف عقیده ی فرمانروایی کلادیوس دوم که ازدواج را برای جوانان امپراتوری روم غدغن کرده بود و مردان مجرد را نسبت به افراد دارای همسر و فرزند جنگجویان بهتری می دانست، این مساله را امری ناعادلانه می دانست و بصورت مخفیانه سربازان رومی را به عقد با دختران محبوبشان در می آورد تا اینکه کلاودیوس از این مساله آگاه شد و او را محکوم به مرگ کرد. همین داستان اسطوره ای بهانه ای شد تا روزی برای یادبود و بزرگداشت والنتین انتخاب شود. در این روز افرادی که متاهل نیستند برای فردی از جنس مخالف که با او رابطه ی دوستی دارد کادو گل و شکلات می خرند.
چندسالی است که روز ولنتاین میان مردم ایران نیز، بی آنکه اطلاعی از پیشینه ی تاریخی آن داشته باشند شیوع پیدا کرده است. روز ولنتاین مخصوص مجردهاست، ولی به اشتباه برگزاری و خرید کادو به مناسبت آن، در ایران برای متاهل ها نیز، به رسمی سالانه تبدیل شده است. کاری که در خاستگاه آن، برای متاهلین امری توهینی تلقی می شود. متولیان فرهنگی و نیز رسانه ها، درباره فلسفه روز ولنتاین، تاریخچه و مضرات فرهنگی آن برای فرهنگ ایرانی - اسلامی کوتاهی و کم کاری کرده اند. در این بین شبکه های ماهواره ای و فضای مجازی، به خصوص شبکه های اجتماعی، در آشنایی با ولنتاین تاثیر بسزایی داشتند.
یکی از وجوه امپریالیسم فرهنگی، همان غربی‌سازی و بالاخص آمریکایی‌سازی است. مرسوم شدن جشن گرفتن روز ولنتاین، در قالب دوست دختر و دوست پسر به عنوان رابطه ای که در فرهنگ ایرانی-اسلامی ما پذیرفته و مشروع نیست، حاکی از نفوذ فرهنگ غربی از طریق رسانه‌های قدرتمند در ذهن و فکر جوانان ایرانی است.
در ایران از سال ۱۳۸۹، تولید انواع پوستر، بروشور، جعبه و کارت‌های تبلیغاتی با نمادهای قلب، نیم قلب، گل رز قرمز و هر گونه فعالیتی مبنی بر اطلاع‌رسانی در این روز ممنوع است و از سوی مراجع قانونی با واحدهای متخلف برخورد قانونی می‌شود. با این وجود، تجربه این چندسال نشان داده، علیرغم ایجاد محدودیتهای قانونی برای برگزاری روز ولنتاین، این مراسم هرسال برگزار می شود. بنابراین متولیان فرهنگی کشور باید تلاش کنند تا عنصر و وجهه ایرانی این مراسم را پررنگ تر و از عناصر غربی آن بکاهند. یکی از راهکارها جایگزین کردن روز سپندارمذگان (29 بهمن) به عنوان یک پدیده متعلق به فرهنگ ایرانی به جای روز ولنتاین است؛ طوری که منافاتی با فرهنگ دینی و عرف اجتماعی ما نداشته باشد. سپندارمذگان، ریشه در آیین زرتشتی ایران دارد و چهار روز پس از روز ولنتاین است. در این روز که روز جشن زمین و گرامی داشت عشق است، زنان به شوهران و مردان به همسران و دخترانشان هدیه می دادند. این روز، روز گرامیداشت زنان در تاریخ ایران باستان بوده و از لحاظ تاریخی نیز، مدت ها قبل از ولنتاین مرسوم بوده است.
نکته مهم و قابل توجه در جشن روز سپندارمزگان، منافات نداشتن این مراسم با عرف و شرع است. هدیه دادن به فرزند و همسر به عنوان نماد عشق، امری است که در فرهنگ ملی ما به نیکی پذیرفته است؛ دقیقا برخلاف منافات شدید ولنتاین با فرهنگ ملی و شرع و عرف در کشور ما که دوست دختر و دوست پسر را به عنوان نماد عشق معرفی و مورد اکرام قرار می دهد.
 منبع: هفته نامه صدای آشنا/