به گزارش « سراج24» به گفته منوچهر فرمانفرمائیان، عبدالله انتظام مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت همواره با وی چالش داشت و به روحانی اعتراض می کرد که چرا به صنعت نفت ایران بی توجه است و برای آگاهی از وضعیت تولید و پروژه های نفت ایران علاقه ای نشان نمی دهد و در دبیرخانه اوپک به کشور پشت کرده است!
فواد روحانی که به مدد آشنایی با امیرعباس هویدا در نفت برای خود صاحب سمت و منصب شد در ادبیات نفتی ها به عنوان یکی از اضلاع بهایی گری شناخته می شد. ترویج بهایی گری در شرکت نفت و شهرهای کشور و بی توجهی به منافع ایران در اوپک یکی از مهم ترین دلایل شدید اختلاف انتظام با وی بود به طوری که در روزهای بازداشت فواد روحانی در تبریز، انتظام هیچ تلاشی برای رهایی وی نکرد.
حضور وی در شهر تبریز را می توان یکی از اتفاقات تاریخی زندگی وی قلمداد کرد؛ سخنرانی روحانی در میان دانشجویان تبریزی در باره بهائیت و رد باورهای اسلامی منجر به اعتراضات و درگیری در این شهر شد که نهایت کار را به بازداشت چند روزه او رساند.
روحانی که در کسوت معاونت حقوقی شرکت ملی نفت دستوراتش را از امیرعباس هویدا دریافت می کرد در ایامی که دبیر کل ایران بود به جز دو سفر کوتاه هیچ گاه در ایران دیده نشد و حضور در وین را حتی در تعطیلات زمستانی اوپک ترجیح می داد.
ماجرای بهایی گری و اعتراض آیت الله بروجردی
پیش از آشکار شدن تحرکات هویدا و روحانی در نفت، مرحوم آیت الله بروجردی در نامه ی مزبور، نسبت به نفوذ گسترده بهایی ها در شرکت نفت انگلیس و ایران هشدار می دهد:«به عرض عالی می رساند چندی قبل از آبادان مکتوبی از بعضی وکلای فقیه رسیده بود و
روحانی که در کسوت معاونت حقوقی شرکت ملی نفت دستوراتش را از امیرعباس هویدا دریافت می کرد در ایامی که دبیر کل ایران بود به جز دو سفر کوتاه هیچ گاه در ایران دیده نشد و حضور در وین را حتی در تعطیلات زمستانی اوپک ترجیح می داد.
اظهار داشته بودند که تقریباً اداره ی امور نفت آبادان با فرقه ی بهائیه شده ... نمی دانم اوضاع ایران به کجا منجر خواهد شد؟ مثل اینکه اولیای امور در ایران در خواب عمیقی فرو رفته اند.. ».
روحانی که به دلیل اشتهار پدرش میرعلی اکبرخان روحانی میلانی (محب السلطان) به فرقه ضاله بهائیت در این ره گام برداشت به گواه اسناد ساواکک نقش مهمی در ترویج آیین بهائیان در نفت ایفا کرد.
متنی علیه ایران!
فواد روحانی که دارای فوق لیسانس از انگلستان، مشاور حقوقی شرکت نفت انگلیس و ایران در سال های ۱۳۲۰-۱۳۱۷ و نیز مشاور حقوقی شرکت ملی نفت ایران در سال های اول پس از ملی شدن بود.
فواد در سال های حساس پس از شهریور بیست، در مذاکرات روسای شرکت نفت انگلیس و ایران با گلشائیان (وزیر مشهور عصر پهلوی) که حاصل آن تهیه ی قرارداد استعماری و ناکام گس گلشائیان بود، شرکت داشت. همچنین وی در مذاکرات نمایندگان شرکت نفت انگلیس و ایران نظیر کتینگ و مسترجکسون و مستر سدان با اعضای کمیسیون نفت در مجلس شورای شانزدهم و نیز نمایندگان دولت دکتر مصدق نخست وزیر واسطه و مترجم بود.
حسین مکی، از فعالان جنبش ملی کردن صنعت نفت، از تماس فواد روحانی با بعضی از اعضای کمیسیون نفت مجلس برای منصرف ساختن آنها از دادن رای مثبت به لایحه ی ملی شدن نفت خبر می دهد. فواد روحانی در زمان نهضت ملی نفت، وکیل شرکت نفت انگلیس و ایران بود که شکایت نامه ی اولیه شرکت را علیه دولت ایران در زمان دکتر مصدق تهیه و تدوین کرد.
وی پس از کودتای ۲۸ مرداد، زمانی که دولت کودتا به ریاست سرهنگ زاهدی همپای سرکوب خونین فعالان هواداران نهضت ملی نفت دکتر علی امینی (رجل «امریکوفیل» مشهور) را مامور مذاکره و عقد قرارداد باکنسرسیوم (شامل شرکت نفت ایران و انگلیس و چند کمپانی نفتی دیگر) کرد. فواد روحانی جزء تیم سه نفره ای بودکه زمینه را برای عقد قرارداد استعماری امینی-پیچ فراهم ساخت.
وی در مصاحبه های خود همواره از نقش کلیدی اش در پایه ریزی اوپک سخن گفته است که رجوعی کوتاه به کتاب های سی سال نفت ایران و خون و نفت این ادعا را رد می کند.
به هر شکل، او در سال های پس از انقلاب ابتدا در ژنو به فعالیت مشغول شد و در سال های پایانی زندگی به لندن مهاجرت کرد. فواد روحانی در سن ۹۴ سالگی در دهم بهمن ماه ۱۳۸۲ پس از تحمل بیماری آلزایمر در آسایشگاه سالمندان لندن درگذشت.
پی نوشت: این نوشته به معنای تقبیح شخصیت حقیقی و حقوقی دکتر فواد روحانی نبوده و قصد دارد بخشی از زوایای پنهان عملکرد فواد روحانی در صنعت نفت را بیان کند.
منابع:
۱- روح الله حسینیان، بهائیت رژیم پهلوی و مواضع علماء، فصلنامه مطالعات تاریخی
۲- منوچهر فرمائیان، از تهران تا کاراکاس نفت و سیاست در ایران
۳- مرکز اسناد انقلاب اسلامی، امیرعباس هویدا به روایت اسناد ساواک/عصر نفت
