به گزارش «سراج24»؛ ، فیلم گذشته چندی پیش در سینمای ایران اکران شد و اکنون نیز از جانب سازمان سینمایی به عنوان نماینده ایران در اسکار معرفی شده است.
جدا از تمامی تحلیل ها و ارزیابی های مثبت و منفی که درباره این فیلم ابراز شده است، اولین سؤالی که باید بدان پاسخ داده شود این است که آیا این فیلم حقیقتاً می تواند نماینده ایران در اسکار باشد؟ چرا که نماینده بودن در هر عرصه ای، علاوه بر وجود سنخیت بین دو امر، بیانگر ارائه و پیگیری ایده یا مسئله ای از جانب آن نماینده در مورد خاصی می باشد.
آقای فرهادی در پاسخ به این سؤال روزنامه لوموند که آیا امکان ساخت این فیلم در ایران هم وجود داشت یا خیر، گفته است: «بله همه نشانه های این داستان در اصل از ایران می آید و در همان جا هم قابل ساخت بوده است. آنجا هم خانواده هایی وجود دارند که از هم جدا می شوند و بعد دوباره نزد هم باز می گردند.»
- باید از آقای فرهادی این سؤال هم پرسیده می شد که اگر این فیلم قابلیت ساخت در ایران را می داشت، پس چرا در ایران ساخته نشد؟ و اینکه آیا نشانه های مد نظر ایشان واقعاً از ایران می آید یا لااقل این نشانه ها، عنصر یکپارچه و کلیت ایران را نمایندگی می کند؟
* اولاً باید خاطر نشان کرد که این فیلم، دقیقاً زندگی یک خانواده غربی(اگر بتوان نام خانواده را بر آن گذاشت) را نمایندگی می کند، و نه یک خانواده ایرانی.
- همچنین در پاسخ به ادعای فرهادی در باب وجود بازگشت افراد پس از یک دوره متارکه، باید گفت که در کجای ایران در حالی که هنوز طلاق رسمی بین زوجین جاری نشده است، زوجه با شخص دیگری زندگی خود را آغاز کرده و حتی از او باردار می شود؟!
بله، در ایران بازگشت افراد به خانواده و از سرگیری زندگی مشترک وجود دارد، اما نه با آن کیفیتی که فرهادی در فیلمش به تصویر می کشد. آداب عرفی و شرعی مشخص و تعریف شده ای در این باب وجود دارد که به هیچ عنوان در این فیلم به آن پرداخته نشده است.
البته شاید چنین فیلمی در کشوری که رئیس جمهور آن ( فرانسوا اولاند) دارای ۴ فرزند نامشروع از هم حزبی اش (سوگولن رویال) می باشد، بتواند وقایعی از وضعیت اجتماعی آن کشور را بازتاب نماید، اما قطعاً از این جهت، این فیلم نمی تواند نمایندگی ایران در اسکار را به عهده داشته باشد.
* ثانیاً، اگر بپذیریم که زبان مهمترین و اثربخش ترین مجرای انتقال فرهنگ و داشته های هویتی یک ملت باشد، چگونه باید بپذیریم که یک فیلم با زبان فرانسوی بتواند داشته های فرهنگی و حقایق اجتماعی ما را در اسکار نمایندگی کند؟!
* ثالثاً، اگر قرار بود این فیلم نماینده واقعی ایران در اسکار باشد، طبیعتاً می بایست اکثریت بازیگران ایرانی در آن ایفای نقش می کردند نه بازیگران فرانسوی! جالب است که برای ایفای نقش در این فیلم تسلط به زبان فرانسوی یکی از شرایط اصلی بوده، و گرنه ما همان یک بازیگر ایرانی (علی مصفا) را هم در فیلم نداشتیم!
مسائل دیگری نیز در باب این فیلم می توان مطرح کرد که به نوعی از جنس همان مسائل مطرح در فیلم های درباره الی و جدایی نادر از سیمین است. به بیان برخی از منتقدین، در گذشته نه شخصیت ها شکل می گیرند و نه روابط انسانی و پرسش ها و حفره های متعددی در فیلم وجود دارند که نه به آنها پاسخ داده می شود و نه پر می شوند. به نظر می رسد فرهادی پس از تجربه های چون درباره الی که ایهام جزئی اساسی از ساختار آن بود، و ادامه این روند در جدایی نادر از سیمین، حالا در گذشته به قطعیت رسیده که با مبهم نگه داشتن بخشی از روابط علت و معلولی، و جایگزین کردن این مهم با جزییاتی غیر ضروری، عملاً همان روند را ادامه داده است.
در واقع فرهادی با ساختن گذشته در کشور فرانسه، اگرچه در شکل ظاهری گامی به جلو برداشته، اما این گام متزلزل و نامطمئن جلوه می کند. شاید از این رو که در جدیدترین فیلم او به قدری نشانه هایی از تکرار به چشم می خورد که امتداد آن، ناخودآگاهانه به شکست فرهادی منجر می شود. فراموش نکنیم که یکی از مهمترین ارزش های یک اثر هنری نوآوری است و تکرار بیهوده و فاقد تکامل، بی ارزش است و هنرمند را به انزوا می کشاند.
