به گزارش سراج24؛ دکتر حسن لاسجردی، کارشناس مسائل سیاسی و بین‌الملل و پژوهشگر امور بین‌الملل، در گفت‌وگو با خبرنگار ما، با اشاره به ضرورت بررسی راهکارهای تحقق وحدت جهان اسلام اظهار کرد: اگر قرار است از تجربه جمهوری اسلامی ایران در مسیر تقویت همگرایی میان کشورهای مسلمان استفاده شود، باید این موضوع را در دو سطح عمومی و مردمی و همچنین سطح نخبگان، مقامات و مسئولان کشورها مورد مطالعه و بررسی قرار داد.
تجربه ایران؛ ظرفیتی برای تقویت اعتمادبه‌نفس جهان اسلام
لاسجردی با بیان اینکه تجربه ایران در مواجهه با تحریم‌ها و دستیابی به پیشرفت‌های علمی و نظامی می‌تواند برای سایر کشورهای اسلامی قابل مطالعه و بهره‌برداری باشد، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران در شرایطی که با محدودیت‌ها و فشارهای مختلف مواجه بوده، توانسته در حوزه‌های گوناگون علمی، فناوری و دفاعی به ظرفیت‌هایی دست پیدا کند که توجه به آنها می‌تواند برای کشورهای مسلمان الهام‌بخش باشد.
وی افزود: مسئله مهم این است که کشورهای اسلامی بتوانند از این تجربه، متناسب با شرایط و ظرفیت‌های خود، برای تقویت توانمندی‌های درونی و کاهش وابستگی به قدرت‌های خارجی استفاده کنند. چنین رویکردی می‌تواند به افزایش اعتمادبه‌نفس جمعی در جهان اسلام کمک کند و این باور را تقویت کند که ملت‌های مسلمان با اتکا به ظرفیت‌های انسانی، علمی، اقتصادی و فرهنگی خود قادرند نقش مؤثرتری در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی ایفا کنند.
این کارشناس مسائل سیاسی و بین‌الملل با تأکید بر اینکه الگوپذیری از تجربه ایران نباید صرفاً به حوزه‌های نظامی و دفاعی محدود شود، تصریح کرد: آنچه اهمیت دارد، شناخت سازوکارهای پیشرفت، بهره‌گیری از توان داخلی، تقویت دانش و فناوری و ایجاد اراده مشترک برای عبور از موانع است. این مؤلفه‌ها می‌توانند زمینه همکاری میان کشورهای اسلامی را در حوزه‌های مختلف فراهم کنند و به یکی از پایه‌های عملی وحدت جهان اسلام تبدیل شوند.
همگرایی مردم و مسئولان؛ دو سطح مکمل برای تحقق وحدت
لاسجردی با اشاره به ضرورت بررسی وحدت جهان اسلام در دو سطح مردمی و نخبگانی بیان کرد: اگر بخواهیم برای تحقق وحدت برنامه‌ریزی کنیم، باید هم افکار عمومی و توده‌های مردم و هم نخبگان، مسئولان و حاکمان کشورهای اسلامی را در نظر بگیریم؛ چراکه این دو سطح در بسیاری از موارد در یک مسیر حرکت نمی‌کنند و حتی ممکن است جهت‌گیری‌های متفاوتی داشته باشند.
وی ادامه داد: یکی از مسائل اساسی در مسیر وحدت مسلمانان این است که میان مطالبات و خواسته‌های مردم از یک سو و تصمیم‌ها و رویکردهای مقامات و مسئولان از سوی دیگر، هم‌راستایی کافی وجود ندارد. در برخی موارد، ظرفیت‌های مردمی برای نزدیکی و همکاری میان ملت‌های مسلمان فراهم است، اما مناسبات سیاسی و تصمیم‌گیری‌های رسمی با همان جهت حرکت نمی‌کند. گاهی نیز اختلاف رویکردها موجب می‌شود حرکت این دو سطح یکدیگر را خنثی کند.
این پژوهشگر امور بین‌الملل تأکید کرد: برای عبور از چنین وضعیتی، باید زمینه گفت‌وگو و شناخت متقابل میان ملت‌ها، نخبگان و مسئولان کشورهای اسلامی تقویت شود. وحدت زمانی می‌تواند از یک مفهوم کلی و آرمانی به برنامه‌ای عملی تبدیل شود که میان ظرفیت‌های اجتماعی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی پیوند برقرار شود.
به گفته وی، همکاری‌های علمی و دانشگاهی، ارتباطات فرهنگی، تعامل نخبگان، گفت‌وگوهای بین‌مذهبی و تقویت ارتباط میان ملت‌های مسلمان می‌تواند به ایجاد این هم‌افزایی کمک کند. در کنار آن، مسئولان کشورهای اسلامی نیز باید زمینه‌های لازم برای همکاری‌های منطقه‌ای و استفاده از ظرفیت‌های مشترک را فراهم کنند.
ضرورت آگاهی‌بخشی و شکل‌گیری بینش مشترک در جهان اسلام
لاسجردی با اشاره به تلاش‌های صورت‌گرفته برای تبیین مفهوم وحدت اسلامی اظهار کرد: از گذشته تاکنون، بسیاری از رهبران، مصلحان و اندیشمندان جهان اسلام در پی یافتن راه‌هایی برای نزدیک کردن مسلمانان به یکدیگر بوده‌اند. در جمهوری اسلامی ایران نیز اقدامات و برنامه‌های مختلفی با هدف ایجاد مقدمات فکری و فرهنگی وحدت میان مذاهب اسلامی دنبال شده است.
وی افزود: برگزاری نشست‌ها و گفت‌وگوهای تقریبی و تلاش برای تقویت شناخت متقابل میان پیروان مذاهب، در همین چارچوب قابل ارزیابی است. اهمیت این اقدامات در آن است که وحدت پیش از آنکه به توافق‌های سیاسی و تصمیم‌های رسمی وابسته باشد، نیازمند شکل‌گیری درک و بینش مشترک در میان جوامع مسلمان است.
این کارشناس مسائل سیاسی و بین‌الملل با بیان اینکه همچنان در بخش‌هایی از جهان اسلام نسبت به مسائل اساسی منطقه و ضرورت همگرایی، آگاهی و شناخت کافی وجود ندارد، تصریح کرد: یکی از نیازهای مهم امروز، تبیین دقیق شرایط منطقه، شناخت ظرفیت‌های کشورهای مسلمان و آگاهی‌بخشی درباره ضرورت همکاری در برابر چالش‌های مشترک است.
لاسجردی خاطرنشان کرد: قدرت‌های بزرگ در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی نقش‌آفرینی می‌کنند و کشورهای اسلامی برای آنکه بتوانند از ظرفیت‌های خود در مسیر تحولات منطقه بهره بگیرند، نیازمند شناخت مشترک، اراده جمعی و همکاری مؤثر هستند. در واقع، تا زمانی که زمینه فکری و بینشی لازم برای درک ضرورت وحدت فراهم نشود، نمی‌توان انتظار داشت ظرفیت‌های گسترده جهان اسلام به شکلی منسجم و هدفمند به کار گرفته شود.
وی در پایان، با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب بر ضرورت وحدت و همگرایی مسلمانان، آگاهی‌بخشی و تقویت بینش مشترک را از الزامات اساسی این مسیر دانست و تأکید کرد: جهان اسلام برای تبدیل ظرفیت‌های جمعیتی، علمی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی خود به قدرتی اثرگذار، نیازمند هم‌افزایی در سطوح مردمی و حاکمیتی است؛ مسیری که می‌تواند با شناخت متقابل، بهره‌گیری از تجربه‌های موفق و تقویت همکاری میان کشورهای مسلمان دنبال شود.
