به گزارش سراج24؛ علی حسن حیدری تحلیلگر و کارشناس مسائل بین الملل نوشت: انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر در فلسطین اشغالی، اگرچه به تضعیف موقعیت نتانیاهو و از دست رفتن اکثریت «ائتلاف راست‌گرای» حاکم منجر شد، اما نتوانست به بن‌بست سیاسی این رژیم پایان دهد.
بر اساس نتایج نهایی، ائتلاف نتانیاهو با ۵۳ کرسی، همچنان بزرگ‌ترین بلوک سیاسی را تشکیل می‌دهد، اما از اکثریت ۶۱ کرسی لازم برای تشکیل دولت برخوردار نیست. در مقابل، ائتلاف احزاب مخالف او به رهبری «گادی آیزنکوت» نیز تنها ۴۸ کرسی به دست آورده و برای تشکیل دولت به حمایت ۱۹ نماینده دو فهرست عربی یا جلب همراهی بخشی از احزاب مذهبی نیاز دارد.
همین آرایش شکننده، « اسحاق هرتزوگ»، رئیس‌جمهور، را به معرفی «آیزنکوت» برای تشکیل دولت سوق داد؛ تصمیمی که در عین وارد کردن ضربه‌ای سیاسی به نتانیاهو، مسئولیت دشوار عبور از اختلافات ائتلافی را بر دوش رقیب او گذاشته است. آیزنکوت، اکنون ۲۸ روز فرصت دارد تا با دستیابی به اکثریت پارلمانی، دولت جدیدی تشکیل دهد؛ مهلتی که امکان تمدید ۱۴ روزه آن نیز وجود دارد.
با این حال، مخالفت برخی احزاب راست‌گرا با اتکای دولت به آرای احزاب عربی و اختلافات بر سر مشارکت احزاب حریدی، تشکیل کابینه را با پیچیدگی‌های جدی مواجه کرده است. از این رو، اسرائیل در برابر سه احتمال قرار دارد: تشکیل دولت به رهبری آیزنکوت و پایان نخست‌وزیری نتانیاهو، شکست مأموریت آیزنکوت و فراهم شدن فرصت تازه برای بازگشت نتانیاهو، یا ناکامی تلاش‌ها و برگزاری انتخابات مجدد؛ سه مسیری که هر یک می‌تواند بر آینده سیاسی اسرائیل و جهت‌گیری آن در قبال ایران، غزه و روند عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی تأثیر بگذارد.
مأموریت گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید، اسرائیل را در برابر آزمونی مهم قرار داده است؛ آزمونی که نتیجه آن صرفاً به جابه‌جایی نخست‌وزیر محدود نمی‌شود، بلکه میزان انسجام جریان‌های سیاسی مخالف نتانیاهو و ظرفیت نظام سیاسی رژیم برای عبور از بحران‌های داخلی و منطقه‌ای را نیز آشکار خواهد کرد. اهمیت این تحول از آنجا ناشی می‌شود که رقابت کنونی در شرایطی جریان دارد که رژیم صهیونیستی علاوه بر شکاف‌های عمیق سیاسی و اجتماعی، با پیامدهای جنگ با ایران، تداوم بحران غزه، چالش‌های امنیتی و اختلافات بر سر آینده روابط با کشورهای عربی مواجه است. بر این اساس، سه سناریوی اصلی پیش روی تحولات سیاسی اسرائیل قرار دارد.
- سناریوی نخست؛ تشکیل دولت جایگزین و پایان نخست‌وزیری نتانیاهو: در این سناریو، آیزنکوت موفق می‌شود با جلب حمایت احزاب مخالف نتانیاهو و ایجاد توافق میان جریان‌های سیاسی ناهمگون، اکثریت ۶۱ کرسی کنست را به دست آورد و دولت جدیدی تشکیل دهد. این هدف از طریق حمایت بیرونی احزاب عربی، جلب همراهی احزاب حریدی یا ائتلاف با بخشی از حزب لیکود قابل پیگیری است. با این حال، اختلاف بر سر خدمت نظامی، مشارکت احزاب عربی و سیاست‌های امنیتی و منطقه‌ای، موانع جدی این ائتلاف هستند. مهم‌تر اینکه توافق برای کنار زدن نتانیاهو الزاماً به معنای توافق بر سر اداره کشور نیست؛ بنابراین، حتی تشکیل دولت جدید نیز ممکن است به کابینه‌ای شکننده و مستعد اختلاف و فروپاشی منجر شود.
- سناریوی دوم؛ شکست آیزنکوت و فرصت‌یابی مجدد نتانیاهو: اگر آیزنکوت در مهلت قانونی نتواند اکثریت لازم را برای تشکیل دولت فراهم کند، ناکامی او می‌تواند فرصت تازه‌ای برای بازگشت نتانیاهو به صحنه قدرت ایجاد کند؛ همچنین ناتوانی آیزنکوت درتشکیل دولت می‌تواند به ابزار سیاسی نتانیاهو برای طرح این ادعا تبدیل شود که مخالفان او، با وجود توافق بر سر کنار گذاشتنش، توانایی ارائه جایگزینی پایدار برای اداره کشور را ندارند. در واقع، آنچه پیش‌تر نقطه ضعف نتانیاهو و عامل شکل‌گیری تلاش‌ها برای کنار گذاشتن او بود، ممکن است با شکست آیزنکوت به ابزار بازسازی موقعیت سیاسی وی تبدیل شود. نتانیاهو می‌تواند با برجسته‌سازی ضرورت ثبات سیاسی و امنیتی، خود را گزینه‌ای قابل اتکاتر در مقایسه با ائتلافی ناهمگون معرفی کند.
- سناریوی سوم؛ ناکامی دو طرف و انتخابات مجدد: اگر نه آیزنکوت و نه نتانیاهو موفق به تشکیل دولت نشوند، برگزاری انتخابات مجدد محتمل خواهد بود. این وضعیت به معنای تداوم بن‌بست سیاسی و انتقال بحران تشکیل دولت به دور دیگری از رقابت‌های انتخاباتی است. زیرا انتخابات مجدد لزوماً به تغییر اساسی آرایش سیاسی و شکل‌گیری اکثریتی پایدار منجر نمی‌شود. در چنین شرایطی، نتانیاهو تا تشکیل دولت جدید در جایگاه نخست‌وزیر موقت باقی می‌ماند و آیزنکوت نیز باید پاسخگوی ناکامی مخالفان در تبدیل آرایش انتخاباتی به اکثریت اجرایی باشد. با این حال، انتخابات مجدد لزوماً به حل بحران منجر نمی‌شود و ممکن است همان توازن شکننده قدرت و اختلافات ائتلافی را بازتولید کند.
وجه مشترک هر سه سناریو، استمرار چالش تشکیل دولت و دشواری دستیابی به ائتلافی پایدار است. نکته مهم در ارزیابی این سناریوها آن است که حتی موفقیت آیزنکوت در تشکیل دولت نیز الزاماً به معنای پایان بحران سیاسی اسرائیل نخواهد بود. اختلافات بر سر خدمت نظامی، بودجه، مطالبات احزاب مذهبی و مناسبات با جریان‌های راست‌گرا می‌تواند انسجام کابینه را با مشکل مواجه کند. افزون بر این، جنگ با ایران و ضرورت بازنگری در سیاست‌های امنیتی، آینده غزه و چگونگی مدیریت پیامدهای جنگ، از جمله موضوعاتی هستند که هر دولت جدیدی ناگزیر به تعیین تکلیف درباره آنها خواهد بود.
در همین چارچوب، آینده عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان سعودی، نیز از متغیرهای اثرگذار بر دولت آینده است. تداوم بحران غزه و حل‌نشدن مسئله فلسطین، همچنان از موانع مهم پیشبرد این روند محسوب می‌شود. بنابراین، پرسش محوری این تحول آن است که آیا اسرائیل واقعاً در آستانه عبور از دوران نتانیاهو قرار گرفته یا اختلافات درونی مخالفان او بار دیگر مسیر بازگشتش به قدرت را هموار خواهد کرد؟
