شباهت فیلم‌های کیارستمی و سخنرانی‌های موحد

به گزارش «سراج24»،   مهدی محبتی نویسنده و پژوهشگر درباره دیدگاه بایزید در خصوص مولانا و شمس گفت: با توجه به دیدگاه شمس و مولانا نسبت به بایزید بسطامی باید بگویم مولوی با اینکه وابسته شمس است، سرسپرده او نیست. تردیدی وجود ندارد که مولوی بسیار وابسته بایزید بسطامی است. با توه به 4 الی 5 حکایتی که مولانا در کتاب خود آورده است، بهترین لقب ها متعلق به بایزید بسطامی است.

محبتی ادامه داد: سلطان العارفین و شیخ السلام مطلق جزو لقب هایی است که مولوی به بایزید می دهد. شخصیت مولوی در مقالات شمس به نوعی دیگر تعریف می شود. طبق اکثر تذکره ها اساسا گره روحی مولوی و شمس در برخورد با بایزید بسطامی شکل می گیرد. وقتی مولانا اولین ضربه را از سؤال شمس بر روح خودش احساس می کند، در کل مقالات شمس نمایانگر می شود؛ یعنی از 36 موردی که در مورد بایزید در مقالات شمس آمده، 4 مورد ستایش و 5 مورد ممتنع و 25 الی 26 مورد نقدهای تند بایزید بسطامی ست که شمس تبریزی سؤال های مرد افکنی در مورد بایزید می پرسد.

این نویسنده و پژوهشگر افزود: جسارت و فردیت شمس در مورد طرح سؤال در تاریخ بی سابقه است. بعد از آن 9 داستان مطرح می شود که این داستان ها در تیغ تیز زبان شمس نقد می شوند. تمام داستان هایی که شمس درباره بایزید مطرخ می کند، در برگیرنده یک نوع نگاه انتقادی نسبت به بایزید است. در صورتی که در مثنوی تمام نگاه مولانا نسبت به شمس یک نگاه محبت آمیز و همراه با دلدادگی است.

محبتی یادآور شد: آنچه که متن مقالات نشان می دهد این است که شمس هیچ نوع دلدادگی به بایزید ندارد چون شخصیت بایزید با مبانیفکری شمس همسو نیست. شمس حتی منصور حلاج را هم زیر تیغ نگاهش جراحی می کند.

وی گفت: این یک درس است که در عین تمام دلدادگی هایی که بر روح شمس حائل است، وقتی مولانا می خواهد درباره شخصیت های تاریخی قضاوت کند باز هم لبه ظرف وجودی اش را سر ریز نمی کند تا درسی برای آیندگان باشد. جنبه دلدادگی در نقد شخصیت ها بر جنبه معرفتی چندان تفوق پیدا نمی کند و درس بزرگ مولانا برای بشر امروز است که همیشه دلدادگی ها منجر به سرسپردگی نمی شود.

در ادامه دکتر محمد علی موحد مولوی شناس با اشاره به تقارن سالگرد مولانا با ایام صلح ودوستی عنوان کرد: در این ایام پیام صلح و دوستی ایران و به نام ایران در آفاق جهان طنین انداز شده است و ناقوس مهر و محبت و آشتی در مناسب ترین و شایسته ترین محل بر فراز سازمان ملل متحد به نوا درآمده است.

موحد افزود: مطالعه متون مولوی با نگرش امروزی شروع نشده است و اوج خوانی مثنوی تنها نباید در فضای رعایت ساختار و کاربرد تمثیل ها و استعاره ها باشد. اگر در گذشته هم و غم ما در خصوص شکافتن معنای واژه ها و روایات بود، امروزه دقت در شاخصه های مهم عرفان مولانا اهمیت خاصی دارد. کاربرد ابیات مولانا باید از دیدگاه انسان معاصر مورد توجه قرار بگیرد.

این استاد مولوی شناس خاطرنشان کرد: امروزه تمام مذاکرات و چانه زنی ها باید به زبان غربی ها تنظیم شود و آیین نامه ها معمولا براساس سلیقه آنان است اما ما باید مشکلات و دشواری ها را بشناسیم. اگر ما خودمان را از جریان دنیا دور نگه داریم و در انزوای مطلق از اختلاط با غربی ها پرهیز می کردیم شاید زندگی آرام تری داشتیم اما در شرایط فعلی و با توجه به موقعیت ژئوپولتیک کشورمان چنین چیزی ممکن نیست و به همین دلیل مولانا در شعرهایش ما را به مدارا امر می کند. جنس این مدارا به شیوه ای بود که پیامبر(ص) به آن معروف شد.

موحد با اشاره به نقش اسلام در از بین بردن کدورت ها گفت: اختلاف عرب ها و ایرانی ها در ظرف اسلام ذوب شد و آیه « اَلفَ بَینَ قلوبِهِم» معنی پیدا کرد. مدارا ترک چالش و دامن نزدن به اختلاف ها و دوری از آتش افروزی و نرمش است. قصه موسی در موارد مختلف در قرآن کریم بیان شده و به این اشاره می کند که به سوی فرعون برو که طغیان کرده اما با زبان نرم با او صحبت کن و این همان مدارایی است که مولوی در شعرهایش ما را به آن دعوت می کند.

در انتهای این مراسم نیز حجت الله ایوبی متنی را در مدح محمدعلی موحد تنظیم کرده بود که برای حاضران در جلسه خواند و تشریح کرد: حدود 2 سال و نیم است که ماهگفتاری در خصوص مولانا برگزار می شود که آغازگر آن استاد موحد بود. استاد موحد شمس و مولانای دوران حاضر ماست. متنی را 6 ماه قبل برای استاد نوشته بودم و آثار ایشان را از جهاتی با فیلم های کیا رستمی مقایسه کردم.

ایوبی افزود: سخنرانی های استاد موحد شباهت بسیاری به فیلم های عباس کیا رستمی دارد. در فیلم های کیا رستمی خبری از جلوه های ویژه، جاذبه های بصری، دکورهای سنگین نیست و گاه همه چیز در درون خودرویی ساده می گذرد اما مخاطب را در جای خود میخکوب می کند. فیلم های کیا رستمی دو بخش دارد که بخشی از آن بر صفحه سینما می گذرد اما بخش اصلی آن پس از روشن شدن چراغ ها در سالن سینما در ذهن مخاطب به وجود می آید.

مدیر تالار شمس ادامه داد: موحد آهسته صحبت می کند و دست هایش را بالا و پایین نمی برد و آهسته نجوا می کند. موحد به خوبی می داند«خانه دوست کجاست» و دست مخاطبان را می گیرد و در خانه دوست به آنها «طعم گیلاس» را می چشاند و مثل یک عاشق نجواهای شبانه را «مشق شب» می کند. سخنانش«شیرین» و پنجره ای رو به بیرون و بالاست.

ایوبی در پایان گفت: به گفته شمس احوال عاشقان را عاشقان می دانند و احوال شمس و مولانا را استاد خوب می داند. با او که می نشینی از او و «منیت» نیست. اگر«من» را یافتی سلام مرا به او برسان.