آیا مجله تئاتر به کلیشه‌ نزدیک می‌شود؟

حضور غیرتئاتری‌ها در تنها برنامه تلویزیونی تئاتری‌ها

«مجله تئاتر» تنها برنامه تلویزیونی تئاتری‌ها، این هفته برای بررسی موضوع بازیگری در تئاتر به میزبانی نیکی کریمی به عنوان یک "بازیگر غیرتئاتری" رفته است.
به گزارش «سراج24»،  برنامه «مجله تئاتر» قرار است فردا شب به مسئله بازیگری در تئاتر بپردازد، مسئله‌ای که می‌تواند مدعیان زیادی برای صحبت داشته باشد. اما آنچه که کمی به مذاق برخی هنرمندان خوش نیامده است این است که برخی می‌گویند «چرا یک هنرمند غیر تئاتر باید این کار را انجام دهد، آیا این‌قدر در حوزه تئاتر، چهره‌های برجسته با تجربه بالای کاری کم شده‌اند که نیکی کریمی یک چهره کاملا سینمایی باید در مورد بازیگری در تئاتر صحبت کند؟»
 
در چند سال اخیر هجرت هنرمندان سینمایی به تئاتر بسیار زیاد شده است و البته واکنش‌هایی را نیز به همراه داشته است. در آذرماه سال 90 نیز برنامه «مجله تئاتر» با حضور داوود رشیدی به عنوان رئیس انجمن بازیگران سینمای ایران به این مسئله پرداخت که در همان برنامه بهزاد فراهانی از هنرمندان پیشکسوت و رئیس وقت انجمن بازیگران خانه تئاتر روی خط تلفن آمد و در خصوص بیانیه این انجمن که نسبت به حضور بازیگران سینما در تئاتر نوشته شده و با انتقاداتی از سوی رشیدی روبه رو شده بود، توضیح داد که «بیانیه انجمن بازیگران تئاتر مشکلی برای حضور بازیگران سینما در صحنه تئاتر ایجاد نمی‌کند و این که یک بازیگر سینما برای حضور در صحنه تئاتر از پیشکسوتی مانند استاد انتظامی اجازه بگیرد، گمان نکنم مشکلی ایجاد کند. بنده سه سال است که نتوانسته نمایشنامه‌ای را روی صحنه ببرم، در حالی که کارگردان‌های سینما به راحتی در بهترین سالن‌های تئاتر، نمایش‌نامه دلخواه خود را به روی صحنه می‌برند، این حق نیست که بچه‌های تئاتر با زحمت و تمرین بسیار، آرزوی حضور در صحنه را داشته باشند و کم‌ترین دستمزد را بگیرند اما بازیگران سینما دستمزدهای بالای سینما را از تئاتر درخواست کنند.»
 
فراهانی چندی پیش به زبان کنایه و در یک موضع‌گیری تند و باورنکردنی گفته بود که «امروز هرکس از مادرش قهر می‌کند به سراغ تئاتر می‌آید»
 
مهدی یاورمنش، از فعالان رسانه در رابطه با حضور گسترده سینما‌گران در تئاتر می‌گوید «افت هنری فیلم‌ها و سریال‌ها، ورود بازیگران جدید و تازه کار‌تر به عرصه بازیگری سینما و تلویزیون برای کاهش هزینه‌ها و علاقه تماشاگران به برخورد رودرو با ستاره‌ها روی صحنه تئا‌تر از جمله علت‌های حضور پر رنگ‌تر این چهره‌ها در هنرهای نمایشی کشور به شمار می‌آید.»
 
مجتبی شاعری از دیگر فعالان رسانه‌ای در خصوص صحبت‌های اخیر نیکی کریمی که تئاتر ایران را جهان سومی نامیده است، گفته بود « بی تردید بازیگران چهره ای که سابقه تئاتری ندارند، مفهوم این انتقاد را تاب نمی آورند، خصوصاً این که در بیشتر موارد، پیش از اجراء، سیل انتقادها به طرف بازیگر و کارگردانی که او را انتخاب کرده، هجوم می‌آورد. اولاً که تئاتر ایران تئاتر جهان سومی نیست، تئاتری که رادی و مرزبان دارد، رحمانیان و چرم‌شیر و پسیانی دارد، نمی تواند تئاتر جهان سومی باشد. اگر سینمای امروز ایران پشتوانه حضورهای جهانی دارد و برای همه شناخته شده است بخش عمده ای از این موفقیت را مدیون هنر تئاتر این سرزمین است و اگر بسیاری از کشورها تئاتر وارداتی را تنها در شیوه‌های اجرا و کارگردانی ارتقا داده‌اند، تئاتر در ایران علاوه بر رعایت اصول جهانی‌اش، به فرمی بومی و ایرانی هم رسیده است»
 
وی در ادامه یادداشت منتشر شده خود در تبیان خطاب به نیکی کریمی می‌گوید «اگر خانم کریمی در مسیر دانش آموختگی تئاتر قرار گرفته بود و یا مثل یک هنرآموز تئاتری الفبای درام را تعلیم دیده بود، با این اطمینان تلاش این گروه  را جهان سومی نمی‌خواند. یک بازیگر تئاتر یا دانشجوی آن، مشق‌های زیادی می‌کند.  نمایش‌نامه‌های زیادی می‌خواند و در مسیر خواندن نمایش‌نامه ناچار است روان شناس، فیلسوف و جامعه‌شناس بشود. قرائت از متن نمایشی با مرارت به دست می‌آید. بازیگر تئاتر فقط اعتماد به نفس روی صحنه را تمرین نمی‌کند، حالات مختلف انسان‌هایی را تجربه می‌کند که الفبایش جز از راه سختی کشیدن به دست نمی‌آید.»
 
نیکی کریمی چندی پیش خود در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص اولین حضورش در تئاتر گفته بود « خوشحالم که با یک گروه حرفه‌ای تئاتر که قبلا آثارشان را دیده‌ام و می‌پسندم، همکاری می‌کنم.» وی همچنین در خصوص ادامه کار در تئاتر می‌گوید «کار جذابی است ولی واقعا نمی‌دانم از الان ایده‌ای ندارم. فعلا تصمیم دارم همین کار را به سرانجام برسانم و از آن لذت ببرم.» شاید به همین دلیل است که برخی هنرمندان عرصه نمایش از صفت "غیرتئاتری" برای او هم استفاده می‌کنند. مشکلی برای حضور یک بازیگر سینما در تئاتر وجود ندارد و اتفاقاً بسیار خوب است این اعتراف به ارزش تئاتر در برابر گفته‌هایی که پیش از این تئاتر را بی‌ارزش‌تر و مهجورتر از سینما می خواندند. اما سؤال اینجاست که آیا بازیگری که تنها یک بار روی صحنه تئاتر رفته است تا چه حد می تواند از بازیگری در عرصه نمایش سخن بگوید؟
 
آیدا کیخایی دیگر میهمان برنامه «مجله تئاتر» است که قرار است در مورد بازیگری در تئاتر صحبت کند، مهمانی که 180 درجه با نیکی کریمی تفاوت می‌کند، او کارشناسی ارشد تئاتر از دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران دارد و  از ابتدای دهه 70  در عرصه هنرهای نمایشی فعالیت مستمر دارد و البته کلکسیونی از افتخارات تئاتر. اگر قرار باشد فردی هم از بازیگری در تئاتر صحبت کند، کیخایی با توجه به سابقه خوبش ارجح‌تر است.
 
برخی بر این باورند که برنامه مجله تئاتر با ادامه این روند و استفاه از چهره‌های سینمایی، کلیشه‌ای می‌شود.هنرمندان تئاتر این کار را نمی‌پسندند و این نظر وجود دارد که ادامه این مسیر مخاطبان مردمی تئاتر که این روزها نسبت به سینمای بدنه هم اقبال خوبی ندارند را از عرصه نمایش و یگانه برنامه‌ای که برای تئاتر از سیمای ملی آن هم ساعت 23:15 چهارشنبه شب‌ها پخش می‌شود، دور خواهد کرد.
 
باید دید آیا این نظر اثبات می‌شود که برنامه «مجله تئاتر» با این کار زحمات خود را هدر می‌دهد؟ برنامه‌ای که روند بسیار خوبی را در بررسی فضای نمایش‌های ایرانی و نظریه‌پردازی در تئاتر ایران آغاز کرده بود. اگر این چنین شود بیشترین ضربه را همان مخاطبان معدود و البته خاص و ارزشمند این برنامه می‌بینند و چه بسا که از این برنامه مأیوس شوند. شاید در روزهای انتخابات توجه به مطالبه هنرمندان تئاتر از نامزدهای ریاست جمهوری و یا حداقل جریان پویای تئاتر در این فضا، سوژه بهتری از حضور یک بازیگر سینمایی یا به عبارتی غیرتئاتری در این برنامه باشد. چه برسد به بیان علایق شخصی او که در جای خود محترم است، اما چه‌قدر کار تئاتر ما را پیش می‌برد.
اخبار مرتبط