به گزارش سراج24؛ علی حسن حیدری کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی نوشت: جنگ با ایران قرار بود نمایش قدرت آمریکا و نقطه پایانی بر مهم‌ترین چالش راهبردی واشنگتن در غرب آسیا باشد؛ اما اکنون، با گذشت ماه‌ها از آغاز، این جنگ به یکی از پرهزینه‌ترین تصمیم‌های سیاسی و راهبردی آمریکا تبدیل شده است. مسئله فقط محقق‌نشدن اهداف نظامی و سیاسی نیست؛ بلکه خطای بزرگ‌تر ترامپ، ورود به جنگی است که منافع و محاسبات رژیم در شکل‌گیری و تداوم آن نقشی تعیین‌کننده داشت، اما هزینه‌های آن بیش از هر چیز متوجه آمریکا و دولت او مردم این کشور شد.
ترامپ با احیای سیاست فشار حداکثری، تهدید به حمله نظامی و سرانجام مشارکت مستقیم در جنگ، مجموعه‌ای از اهداف حداکثری را دنبال می‌کرد: نابودی برنامه هسته‌ای و توان موشکی ایران، از میان بردن ظرفیت‌های دفاعی و منطقه‌ای، تضعیف ساختار سیاسی، واداشتن تهران به تسلیم و اشغال مناطق نفتی. اما نتیجه جنگ با آنچه در کاخ سفید وعده داده شد، فاصله‌ای جدی دارد. ساختار سیاسی ایران باقی ماند، توان موشکی و ظرفیت دفاعی کشور نابود نشد، تنگه هرمز به کانونی تعیین‌کننده در بحران تبدیل شد، واشنگتن، به‌جای تحمیل اراده خود، با مجموعه‌ای از هزینه‌ها و محدودیت‌های پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو شد.
یکی از مهم‌ترین ابعاد این ناکامی، خطای ترامپ در تشخیص نسبت منافع آمریکا و رژیم بود. شواهد واذعان مقامات رسمی آمریکا تایید می کند؛ که فشارهای سیاسی اسرائیل و برخی متحدان منطقه‌ای در تصمیم واشنگتن برای ورود به جنگ مؤثر بوده است. در واقع، ترامپ به‌جای آنکه ابتدا منافع بلندمدت آمریکا، پیامدهای منطقه‌ای جنگ و ظرفیت‌های واقعی طرف مقابل را مبنای تصمیم‌گیری قرار دهد، در مسیری حرکت کرد؛ که اسرائیل برای تغییر معادلات امنیتی منطقه دنبال می‌کرد. نتیجه آن شد که آمریکا وارد جنگی شد که نه زمان پایان آن در اختیار واشنگتن بود؛ و نه پیامدهای آن به مرزهای منافع دولت اشغالگر محدود ماند. این همان پارادوکس راهبردی است: دولتی که با شعار اولویت‌دادن به منافع آمریکا روی کار آمد، در یکی از مهم‌ترین تصمیم‌های سیاست خارجی خود، هزینه‌ای سنگین برای تحقق اهداف متحد نیابتی پذیرفت.
پیامدهای این تصمیم به‌تدریج در ساختار سیاسی آمریکا نمایان شد. شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶؛ و واگذاری اکثریت هر دو مجلس به دموکرات‌ها، ضربه‌ای جدی به موقعیت سیاسی جمهوری‌خواهان بود. افزایش هزینه‌های زندگی، نارضایتی از عملکرد دولت و جنگ ایران از عوامل مؤثر در این شکست بودند. آنها اکثریت کرسی مجلسین را از دست دادند؛ و با تغییر توازن قدرت درکنگره و سنا، دولت ترامپ در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری با محدودیت‌های سیاسی و نظارتی بیشتری مواجه خواهد شد.
در سطح دولت و ساختار نظامی نیز نشانه‌های آشفتگی و بازآرایی مدیریتی آشکار شده است. کناره‌گیری و جابه‌جایی برخی مقامات ارشد پنتاگون، برکناری «ژنرال برت سیلویا» از مسئولیت برنامه‌ریزی راهبردی ستاد مشترک ارتش و تغییرات در حلقه مدیریتی کاخ سفید، در کنار استیضاح وزیر جنگ، نشان می‌دهد که پیامدهای جنگ به سطح فرماندهی و مدیریت سیاسی آمریکا نیز رسیده است. حتی «جی‌دی ونس» که از منتقدان مداخله نظامی طولانی‌مدت آمریکا است؛ و در مقطعی مسئولیت پیگیری مذاکرات ایران بود، اکنون از این پرونده کنار گذاشته شده است. این تحولات را باید در چارچوب اختلافات و فشارهای فزاینده بر ترامپ بررسی کرد، که همه آنها نتیجه مستقیم شکست در جنگ با ایران بود.
در پس این تحولات، چند خطای محاسباتی اساسی قرار دارد:
نخست؛ اشتباه گرفتن منافع رژیم آپارتاید اسرائیل با منافع راهبردی آمریکا: ترامپ تصورکرد تحقق اهداف امنیتی رژیم اشغالگر فلسطین از طریق تضعیف ایران، به تقویت موقعیت آمریکا در منطقه منجر می‌شود؛ درحالی‌که جنگ، واشنگتن را درگیر بحرانی کرد که دامنه آن از امنیت رژیم صهیونیستی فراتر رفت و منافع اقتصادی، انرژی و امنیتی آمریکا و متحدانش را تحت تأثیر قرار داد؛
دوم؛ یکی دانستن برتری نظامی با پیروزی سیاسی: توان تخریب و برتری تسلیحاتی آمریکا نتوانست به تغییر ساختار سیاسی ایران یا پذیرش خواسته‌های واشنگتن منجر شود. ترامپ قدرت ضربه‌زدن را با قدرت تحمیل اراده اشتباه گرفت؛
سوم؛ دست‌کم گرفتن ظرفیت‌های نامتقارن و موقعیت ژئوپلیتیکی ایران: واشنگتن در محاسبات خود به برتری نظامی متعارف تکیه کرد، اما اهمیت جغرافیای منطقه، تنگه هرمز و توان ایران برای افزایش هزینه‌های جنگ را فهم نکرد؛
چهارم؛ محاسبه نادرست درباره جامعه و ساختار سیاسی ایران: تصور اینکه فشار خارجی و حمله نظامی به فروپاشی سیاسی منجر می‌شود، تفاوت میان نارضایتی‌های داخلی و پذیرش مداخله خارجی را نادیده گرفت؛
پنجم؛ نداشتن راهبرد خروج از جنگ: دولت ترامپ برای آغاز جنگ برنامه داشت، ولی برای دستیابی به اهداف حداکثری و پایان‌دادن به آن، مهار پیامدهای منطقه‌ای و مدیریت هزینه‌های اقتصادی و سیاسی، راهبردی متناسب با واقعیت‌های میدان برنامه نداشت؛
ششم؛ نادیده گرفتن پیامدهای داخلی جنگ درسطوح مختلف جامعه آمریکا: افزایش هزینه‌های اقتصادی، نگرانی درباره امنیت انرژی، اختلاف در اردوگاه جمهوری‌خواهان و نارضایتی افکار عمومی، نشان داد که آمریکا، جنگ خارجی را مستقل از پیامدهای داخلی آن مدیریت کرد.
در نهایت، مسئله اصلی برای ترامپ تنها ناکامی در برابر ایران نیست؛ بلکه گرفتارشدن در جنگی است که قرار بود «قدرت و اقتدار» آمریکا را به نمایش بگذارد، اما به عاملی برای فرسایش اعتبار بین‌المللی واشنگتن، تضعیف موقعیت سیاسی جمهوری‌خواهان، تشدید اختلافات درون دولت و محدودشدن قدرت مانور آمریکا در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل شد. ترامپ با این تصور که از مسیر جنگ می‌تواند اهداف امنیتی اسرائیل را محقق و موقعیت برتر آمریکا را تثبیت کند، عملاً در تله ای گرفتارشد؛ که منافع و محاسبات رژیم غاصب بر تصمیم واشنگتن سایه انداخت، و هزینه‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی آن بر دوش آمریکا و مردم این کشور قرار گرفت.
مهم‌ترین درس این جنگ آن است؛ که قدرت جهانی نه صرفاً با توان آغاز جنگ و واردکردن ضربه نظامی، بلکه با قدرت تشخیص منافع واقعی، استقلال در تصمیم‌گیری، پرهیز از گرفتارشدن در محاسبات دیگران و توان تعیین نتیجه؛ و زمان پایان منازعه سنجیده می‌شود. اکنون پرسش اساسی افکار عمومی آمریکا این است: دولتی که با شعار «اول آمریکا» به قدرت رسید، از جنگی که در خدمت محاسبات امنیتی اسرائیل بود، دستاوردآن برای آمریکا چه بود؟ و اینکه ترامپ برای اسرائیل جنگید؛ آمریکا چه به دست آورد؟
0نظر