راهبرد اپوزیسیون اسرائیل در مقابل فلسطین چیست؟

به گزارش سراج24؛ انتخابات کنست (پارلمان اسرائیل) در شرایطی قرار است پنجم آبان برگزار شود که این رژیم با بحران‌های داخلی، اختلافات سیاسی و افزایش فشارهای بین‌المللی به دلیل تجاوز نظامی به غزه، گسترش غیرقانونی شهرک‌سازی‌ها و خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری مواجه است.

نتایج نظرسنجی جدید؛ آیزنکوت همچنان پیشتاز است

تازه‌ترین نظرسنجی شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو با کسب ۲۰ کرسی، از حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت با ۲۳ کرسی عقب مانده است. بر اساس این نظرسنجی، احزاب مخالف نتانیاهو در مجموع ۵۴ کرسی و ائتلاف حاکم ۴۹ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست خواهند آورد؛ ارقامی که نشان می‌دهد هیچ‌یک از دو اردوگاه به‌تنهایی از اکثریت لازم برای تشکیل کابینه برخوردار نیستند.

در این میان، احزاب عربی نیز مجموعاً ۱۳ کرسی به دست می‌آورند و در صورت ائتلاف با مخالفان، شمار کرسی‌های این اردوگاه به ۶۷ کرسی خواهد رسید. با این حال، تحقق چنین سناریویی با موانع سیاسی جدی مواجه است؛ چرا که برخی رهبران اپوزیسیون، از جمله آویگدور لیبرمن، به‌شدت با مشارکت احزاب عربی در ائتلاف حاکم مخالفت کرده‌اند.

حتی اگر مخالفان نتانیاهو بتوانند با عبور از این اختلافات کابینه‌ای جدید تشکیل دهند، این پرسش اساسی برای فلسطینیان همچنان پابرجاست: آیا سقوط احتمالی نتانیاهو و روی کار آمدن اپوزیسیون به پایان جنگ غزه، توقف شهرک‌سازی‌ها و کاهش فشارهای نظامی و امنیتی در سرزمین‌های اشغالی منجر خواهد شد، یا تغییر کابینه صرفاً به جابه‌جایی چهره‌های سیاسی محدود می‌ماند؟

غزه و کرانه باختری؛ اختلاف بر سر روش یا تغییر سیاست؟

جریان‌های اصلی مخالف نتانیاهو، از جمله احزاب مرتبط با یائیر لاپید، گادی آیزنکوت، نفتالی بنت، آویگدور لیبرمن و یائیر گولان برای هماهنگی در مسیر شکست نتانیاهو و همکاری پس از انتخابات اعلام آمادگی کرده‌اند.

از سوی دیگر، اختلافات این جریان‌ها درباره آینده فلسطین، شهرک‌سازی و نحوه اداره غزه، چشم‌انداز توافق بر سر تغییرات اساسی را مبهم کرده است. مواضع راست‌گرایانه برخی رهبران مخالف نتانیاهو نیز نشان می‌دهد که مخالفت با نخست‌وزیر الزاماً به معنای مخالفت با سیاست‌های رژیم صهیونیستی در قبال فلسطینیان نیست.

الجزیره به نقل از سامر جابر، پژوهشگر اقتصاد سیاسی دانشگاه رویال هالووی لندن نوشته است که دو بلوک اصلی سیاسی رژیم صهیونیستی در موضوع فلسطین و حفظ ساختار شهرک‌سازی‌ها اشتراکات مهمی دارند و نهادهای دولتی مسئول تدوین و اجرای سیاست‌ها نیز با تغییر کابینه از میان نمی‌روند.

مواضع جریان‌های اصلی اپوزیسیون در قبال فلسطین

در همین حال، بررسی مواضع رهبران مخالف نتانیاهو نیز از تداوم بخش مهمی از رویکردهای سخت‌گیرانه حکایت دارد.

بررسی‌های منابع صهیونیستی نشان می‌دهد، آیزنکوت، رئیس حزب یاشار با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالفت کرده و از تقویت شهرک‌ها حمایت می‌کند، هرچند با الحاق کامل کرانه باختری و برخی طرح‌های شهرک‌سازی، از جمله پروژه E۱، مخالف است. پروژه‌ای که در مجموع ساخت حدود سه هزار و ۴۰۰ واحد مسکونی در حدفاصل بیت‌المقدس و شهرک بزرگ صهیونیست‌نشین «معالیه آدومیم» شرق قدس اشغالی و واقع در کرانه باختری را در بر می‌گیرد.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسبق و عضو سابق حزب لیکود که در چندین کابینه به رهبری نتانیاهو حضور داشته است، خود را «راست‌گراتر» از نتانیاهو توصیف کرده و خواستار سیاست‌های بسیار سختگیرانه در غزه شده است. وی به شدت با تأسیس یک کشور فلسطینی مخالف است و از گسترش شهرک‌سازی حمایت می‌کند، اگرچه از حملات شهرک‌نشینان صهیونیستی علیه فلسطینیان انتقاد کرده است.

آویگدور لیبرمن، رئیس حزب «اسرائیل خانه ما» نیز مواضع راستگرایانه‌ای دارد، او از گسترش شهرک‌سازی و حفظ کنترل امنیتی رژیم صهیونیستی بر سراسر کرانه باختری حمایت می‌کند و با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالف است.

در گزارشی که به تازگی منتشر شده، لیبرمن خواستار الحاق منطقه «ج» کرانه باختری و واگذاری اداره مناطق «الف» و «ب» به اردن در چارچوب سازوکاری پیشنهادی شده است، در حالی که کنترل امنیتی اسرائیل حفظ شود. در غزه نیز لیبرمن بر غیرنظامی‌سازی، حفظ آزادی عمل نظامی اسرائیل و واگذاری اداره این منطقه به نهادی بین‌المللی مورد توافق تأکید دارد.

بر اساس توافق اسلو که به امضای یاسر عرفات رئیس وقت سازمان آزادی بخش فلسطین و اسحاق رابین نخست وزیر وقت رژیم صهیونیستی رسید، کرانه باختری به سه منطقه «الف»، «ب» و «ج» تقسیم شد و براساس آن، منطقه «الف» که تنها ۱۱ درصد از خاک کرانه باختری را تشکیل می‌داد، تحت کنترل کامل تشکیلات خودگردان فلسطین قرار گرفت.

منطقه «ب» با ۲۸ درصد از مساحت کرانه باختری به صورت مشترک توسط رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان اداره می‌شود و این رژیم مسئول تامین امنیت و فلسطینی‌ها مسئول اداره امور شهری آن هستند.

منطقه «ج» هم تشکیل دهنده دو سوم (۶۱ درصد) مساحت این منطقه به صورت کامل تحت مدیریت این رژیم است.

یائیر لاپید، رئیس اپوزیسیون با الحاق کرانه باختری مخالف است، اما تشکیل کشور فلسطین را در کوتاه‌مدت اولویت نمی‌داند. او خواستار پایان جنگ غزه از مسیر ترتیبات امنیتی است و بر واگذاری اداره آن به مصر تأکید دارد.

لاپید در سال ۲۰۲۵ در مراسمی که توسط اندیشکده بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها (FDD) در واشنگتن برگزار شد، گفت: جهان به یک راه‌حل جدید برای نوار غزه نیاز دارد. راه‌حل این است که مصر مسئولیت مدیریت نوار غزه را به مدت هشت سال با امکان تمدید تا ۱۵ سال بر عهده بگیرد.

در این میان، حزب دموکرات به رهبری «یائیر گولان» از نوعی راه‌حل دو دولتی حمایت می‌کند، اما این رویکرد را با شروطی از جمله غیرنظامی‌سازی کامل کشور فلسطین و حفظ کنترل امنیتی اسرائیل بر مناطق راهبردی همراه می‌داند.

این مواضع نشان می‌دهد که حتی در صورت شکست نتانیاهو نیز، اختلاف اصلی میان جریان‌های سیاسی این ائتلاف نه بر سر پایان دادن به اشغالگری در غزه، بلکه بر سر چگونگی تداوم کنترل اسرائیل بر سرزمین‌های فلسطینی و نحوه پیشبرد جنگ، همراه با مدیریت هزینه‌های سیاسی و بین‌المللی آن است.

تغییرات محدود؛ روزنه‌ای برای کاهش فشار بر فلسطینیان

با وجود محدودیت‌های یادشده، برخی تحلیلگران احتمال می‌دهند کابینه آینده رژیم صهیونیستی در شماری از سیاست‌های بحث‌برانگیز کابینه کنونی تجدیدنظر کند.

الجزیره نوشت، داو واکسمن، استاد علوم سیاسی دانشگاه کالیفرنیا در لس‌آنجلس، پیش‌بینی کرده است که تعلیق پروژه شهرک‌سازی E۱، مقابله بیشتر با خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری، تسهیل ورود کمک‌های بشردوستانه به غزه و آغاز روند بازسازی این منطقه از جمله تغییرات احتمالی باشد.

ایهاب جبارین، تحلیلگر سیاسی فلسطینی نیز می‌گوید کابینه احتمالی مخالفان نتانیاهو ممکن است آمادگی بیشتری برای پذیرش فشارهای جامعه بین‌المللی داشته باشد. با این حال، وی بعید می‌داند چنین کابینه‌ای راهبرد رژیم صهیونیستی در قبال فلسطینیان را به‌طور بنیادین تغییر دهد.

دیانا بوتو، تحلیلگر فلسطینی، با انتقاد از مواضع احزاب مخالف نتانیاهو، گفته است، حمایت آنان از سیاست‌های نظامی نتانیاهو و شهرک‌سازی‌ها، چشم‌انداز تغییر اساسی را محدود می‌کند.

آندرس پرسون، تحلیلگر سیاسی متخصص مناقشه اسرائیل و فلسطین، نیز هشدار داده است که پراکندگی احزاب مخالف و شکنندگی احتمالی ائتلاف آینده می‌تواند دستیابی به توافق بر سر امتیازهای مهم، از جمله خروج کامل از غزه، را دشوار کند.

در مجموع، کنار رفتن احتمالی نتانیاهو ممکن است به تعدیل برخی سیاست‌های افراطی، کاهش فشارهای بین‌المللی و بهبود محدود شرایط انسانی در غزه منجر شود، اما مواضع احزاب مخالف درباره شهرک‌سازی و تشکیل کشور فلسطین نشان می‌دهد که نباید تغییر کابینه را معادل تغییر بنیادین سیاست رژیم صهیونیستی دانست.