سریال‌هایی که رگ خواب مخاطب را در دست ندارند

به گزارش سراج24،آوینی فیلم نوشت؛این روزها آنتن رسانه ملی اختصاص به سریال‌هایی دارد که در کنار ضعف‌ها و حاشیه هایشان توانسته‌اند موجی از مخاطبان را هم پای تماشای خود بنشانند.
کیمیا، نفس گرم و معمای شاه نام سریال‌های تقریباً تازه‌ای است که در یکی دو ماه اخیر به آنتن رسانه ملی پیوسته‌اند و حال و هوای نویی را در جو سریالی تلویزیون ایجاد کرد‌ه‌اند.
جبار آذین، منتقد رسانه در گفت‌وگو با «جوان» در این خصوص می‌گوید: استقبال مخاطبان رسانه ملی از مجموعه‌های خانوادگی، اجتماعی و گاه تاریخی - سیاسی، از مشوق‌های اصلی مدیران صدا و سیما برای تولید مجموعه‌های پرمخاطب است. در این میان سریال‌هایی که موضوع‌های آنها برگرفته از رخداد‌های اجتماعی هستند، مخاطبان بیشتری را جذب می‌کنند. این استقبال باعث شده است تلویزیون در اقدامی تازه تولید سریال‌های چندین قسمتی را در دستور کار تولید کنندگان مجموعه‌های تلویزیونی قرار دهد، از همین رو این روزها شاهد پخش دو مجموعه تاریخی - اجتماعی کیمیا و معمای شاه هستیم؛ مجموعه‌هایی که بیش از هر چیز از ضعف تحقیق و پژوهش رنج می‌برند.
 
مخاطب با شخصیت‌های کیمیا همذات پنداری نمی‌کند
آذین درباره مجموعه 100 قسمتی کیمیا می‌گوید: کیمیا که قرار بوده به عنوان ملودرام اجتماعی سرگذشت زنی را در سه مقطع تاریخی کشور بازگو کند، در نخستین فصل خود به دلیل روایت ضعیف رویدادها و رخدادهای پیش و زمان انقلاب نتوانسته به توفیق چشم‌گیری دست یابد. با آنکه در مجموع عوامل کاربلدی در تولید این سریال ایفای نقش کرده‌اند، اما پرداخت ضعیف کاراکترها به ویژه شخصیت‌های منفی باعث شده تا مخاطب آدم‌های این مجموعه را باور پذیر نبیند و گاه با شخصیت‌های منفی همذات پنداری کند. این روند اشتباه که به ویژه در شکل دهی نیروهای سرکوبگر رژیم پهلوی، یعنی عناصر ساواک رخ نموده، باعث تحریف و اختلاط دانش و بینش اجتماعی شده است. به گفته وی، از آنجا که بخشی از مخاطبان این مجموعه را جوانانی تشکیل می‌دهند که موضوع‌های عاشقانه و اجتماعی باب پسند آنها است به دلیل ارائه اطلاعات غلط و ناقص تاریخی دچار انحراف می‌شوند.
آذین تأکید می‌کند: کیمیا با پر رنگ کردن مثلث عشقی کیمیا، آرش و پیمان، مخاطب را از پیگیری وقایع اجتماعی و تاریخی دور کرده است و در نهایت موفقیت یا عدم موفقیت کیمیا می‌تواند آغازگر یا پایان دهنده تولد سریال‌های 100 قسمتی ملودرام باشد.
 
معمای شاه پرداختی شعاری به تاریخ است
آذین در خصوص مجموعه تاریخی و سیاسی معمای شاه می‌گوید: این سریال که با صرف هزینه چند ده میلیاردی درطول هشت سال زمان تولید شده است، بنا دارد نقشی از تاریخ دوران پهلوی، به خصوص زمان شاهی محمدرضا پهلوی را به تصویر بکشد، اما به رغم حضور مشاوران تاریخی، معمای شاه همچنان دچار کاستی‌هایی در روایت تاریخی و وفاداری به رخدادهای سیاسی است. وی می‌افزاید: آنچه در این سریال به نمایش در آمده، نگاه ویژه محمدرضا ورزی، به تاریخ است، با وجود آنکه باید یک هنرمند با نگاه هنری و دراماتیک وقایع تاریخی را تبدیل به درام کند اما سلطه رویدادهای تاریخی باعث شده است این سریال به جای جذابیت‌های نمایشی به سوی نقالی تاریخی سوق یابد. تولید چنین پروژه مهم و بزرگی که می‌تواند زیر و بم دوران پهلوی، به خصوص آن بخش از مسائلی را که تا کنون ناگفته مانده رسانه ملی را در تولید مجموعه‌های فاخر به سوی تعالی ببرد اما کم کاری هنرمندانه در نگارش فیلمنامه، انتخاب بازیگران و فضاسازی‌های مناسب، باعث افت کیفی معمای شاه شده است. به گفته آذین، تا آنجا که از زبان برخی از شخصیت‌ها که زاییده تخیل مجموعه‌ساز هستند سخنرانی و شعار می‌شنویم. عناصری که جایگاهی در درام و تصویر‌سازی ندارند و مخاطب را از تماشای ادامه معمای شاه دلسرد می‌کنند.
 
نفس گرم؛ سریالی تکراری با بازی‌های ضعیف
آذین در ادامه در خصوص سریال نفس گرم اظهار می‌کند: پیام اصلی نفس گرم، این است که انسان‌ها از جمله روحانیون هم می‌توانند دچار مشکل و خطا شوند لذا نباید از آنها چهره‌های بی‌گناه و مقدس ترسیم کرد. این پیام که سخن بنیادین نفس گرم است در قالب یک روحانی مرد نمی‌توانست در سیما و حتی سینما به تصویر در آید از این رو محمدمهدی عسگرپور با گزینش کاراکتر یک خانم متدین موعظه گر حرف هایش را مطرح کرده است. وی تصریح می‌کند: نفس گرم درامی اجتماعی است که با تنیدن چند داستانک قوام یافته تا کارگردان بتواند از تقدس کاذب خرافات‌زدایی کند، ولی این حرف قابل تأمل به دلایلی از جمله گرایش متن سریال به سوی آثاری خانوادگی از زاویه تکرار و کلیشه و بازی‌های ضعیف و انتخاب نه چندان مناسب شخصیت‌ها نتوانسته است پیام‌رسان محتوا و مضمون نفس گرم باشد. در هر حال نفس گرم از نظر مضمون مجموعه قابل بحث و نقدی است که اشکال‌های زیاد پرداختی باعث شده مخاطب در انتظار پایان آن بماند تا در پایان این سریال را نقادی و ارزیابی همه جانبه کند.
 
کیمیا؛ روایتی ناشیانه و ساختاری آماتور
سعید مستغاثی، منتقد، هم در خصوص سریال کیمیا به «جوان» می‌گوید: سریال کیمیا هم به لحاظ محتوا و هم ساختار دچار مشکلات اساسی است، سریال شخصیت‌های اضافه‌ای دارد، شخصیت‌هایی که در طول قصه رها می‌شوند و به نسبت همین شخصیت‌ها، صحنه‌های اضافی هم در سریال وجود دارد. وی ادامه می‌دهد: سریال پر است از شخصیت‌های ناپخته و بازی‌های غلوآمیز و خارج از صحنه و با افکت‌های اضافی، طراحی و پرداخت‌های آماتوری. این سریال نشان از این دارد که چنین پروداکشنی در حد این فیلمساز نبوده است. مستغاثی در پایان خاطر نشان می‌کند: فارغ از ساختار آماتوری در این سریال ما یک محتوای ناشیانه از روایت انقلاب داریم، روایتی که هر کسی ذره‌ای از آن بداند متوجه می‌شود چه به نظر تاریخی و چه شخصیتی به هیچ وجه به شرایط مبارزاتی که در سریال روایت می‌شود همخوانی ندارد.
وی با اشاره به واکنش‌های دور از ذهن کاراکتر‌های داستان ادامه می‌دهد: شخصیت‌های سریال کیمیا، کوچک‌تر از سنشان نشان داده می‌شوند و از طرف دیگر در انقلاب اسلامی اساس کار روی امام و روحانیت بود که در این سریال نادیده گرفته شده است و انقلاب را به عنوان یک مبارزه بی‌هویت می‌بینیم که رهبری ندارد. مستغاثی تصریح می‌کند: کیمیا روایت خنثی است که تاریخ پردازان آن ور آبی آن را انجام می‌دهند، روایت‌های ناقص از حضور مردم در تظاهرات‌ها و کنار گذاشتن رهبری مبارزات و گاف‌های متعددی که در سریال بوده از نشانه‌های این سبک از پرداخت است.
در نهایت از اظهارات منتقدان رسانه اینگونه می‌توان نتیجه گرفت که سریال‌های این روزها رسانه ملی به رغم صرف هزینه‌ها و مدت زمان‌های طولانی تولید در نهایت نتوانستند کیفیت محتوا و ساختار را حفظ کنند و مخاطبان را راضی نگه دارند.