کانال ویژه مالی اروپا و ایران و تکرار هیچ!

 کانال ویژه مالی اروپا و ایران و تکرار هیچ!

به گزارش سراج24، مهدی محمدی در قامت کارشناس و تحلیلگر مسائل سیاسی دیدگاه خود را درباره مکانیسم مالی اروپا ارائه کرده است، آنچه در ادامه می آید حاصل پرسش های ما و پاسخ های این تحلیلگر است. 
*آقای محمدی تحلیل شما درباره ثبت کانال ویژه تجارت با ایران چیست، آیا این مکانیسم مالی ابزاری برای باج گیری از جمهوری اسلامی است؟ 
آنچه که در حال حاضر اعلام شده به معنای عمل اروپا به وعده اش نیست. وعده اروپا این بود که ضررهای اقتصادی ایران را از برجام جبران کند اما اکنون instex ثبت شده صرفا یک موسسه است که نمی دانیم اساسا کار خواهد کرد یا خیر و بویژه نمی دانیم در مقابل تحریم های آمریکا کارآمد است یا خیر. هنوز هیچ جزئیاتی از محتوای instex  هم منتشر نشده است. ضمن اینکه توجه کنید این موسسه تازه ثبت شده و هنوز آغار به کار نکرده. من فکر می کنم اروپایی ها آغاز به کار آن را مشروط به شروطی مانند مذاکرات منطقه ای و موشکی و تکمیل برنامه اقدام FATF خواهند کرد. بنابراین این مکانیسم می تواند خود ابزاری برای باج گیری جدید از ایران باشد. 
جزئیات اجرایی از instex در دست نداریم. اطلاعات پراکنده می گوید این کانال مالی مثل یک صندوق عمل خواهد کرد که پول ناشی از فروش نفت و گاز ایران در آن ذخیره می شود و این پول برای پرداخت های مدنظر ایران استفاده می شود. از آنجا که این پرداخت مشمول معاملات دلاری نمی شود، مشمول کالاهای تحریمی آمریکا هم نمی شود و پول نقدی هم به ایران داده نمی شود، 
بنابراین این مکانیسم در چارچوب تحریم‌های آمریکا عمل خواهد کرد نه بیشتر و همانطور که اروپایی ها خودشان هم اعلام کرده اند از کنار تحریم آن عبور می کند. از یک جنبه دیگر instex به عقیده من مکمل تحریم های آمریکا هم هست.
*وزیر خارجه آلمان درباره ایجاد کانال ویژه اتحادیه اروپا با ایران گفته است: این اقدام نشان می دهد که وقتی دیگران دیدگاه های متفاوتی دارند، ما در اتحادیه اروپا می توانیم به صورت راسخ و متحد راه خودمان را ارائه دهیم، منظور از این سخن چیست؟ 
اینکه اروپا واقعا بتواند مستقل از آمریکا عمل کند برای جهان خبر خوبی است اما من به این امر کاملا مشکوکم. 1- اهداف سیاسی اروپا علیه ایران مانند مخالفت با برنامه منطقه ای ایران و حمایت از گروه های داخلی و خارجی که درپی آشوب در ایران هستند تفاوتی با آمریکا ندارد. 2- اروپا حتی شرکت های دولتی خود را ملزم به کار با ایران نکرده و صرفا می خواهد پرداخت های ایران را تسهیل کند در حالی که وقتی شرکت ها با ایران کار نکنند و خرید و فروشی وجود نداشته باشد instex اساسا به کار نمی آید. 3- اروپا به شدت به نظام مالی آمریکا وابسته است و نمی تواند خود را از سیطره سیستم های مالی مرتبط با آمریکا نجات بدهد 4- در این مکانیسم هیچ تضمینی وجود ندارد که اروپا از شرکت ها و افرادی که با ایران کار کنند به طور جدی در مقابل تحریم های آمریکا صیانت خواهد کرد.
*گفته می شود آمریکا انتظار ندارد SPV یا همان سازوکار مالی ایران و اروپا تاثیری بر کارزا اعمال فشار حداکثری علیه ایران داشته باشد، دیدگاه شما در این باره چیست؟
من فکر می کنم از چند جنبه این سازوکار جدید نه تنها تحریم های امریکا را تضعیف نمی کند بلکه مکمل آن هم هست. اولا اصلی ترین هدف آمریکا گرفتن اختیار پول های ایران از ایران و به دست گرفتن مدیریت پول‌های ایران است و instex کمک موثری به این موضوع می کند. ثانیا این سازوکار هویت مشتریان ایران را برای آمریکا آشکار و تحریم آنها را تسهیل می کند ثالثا این سازوکار خود به ابزاری برای فشار به ایران به منظور پذیرش نهایی CFT و پالرمو تبدیل خواهد شد. رابعا اروپایی ها از همین حالا دارند تلاش می کنند آغاز به کار واقعی instex را مشروط به آغاز مذاکرات منطقه ای ایران کنند. این نشان می‌دهد اروپا در فشار به ایران برای مجبور کردن آن به مذاکرات منطقه ای که یکی از اصلی ترین هدف های آمریکاست کاملا با آن همراه است.
*در بیانیه وزرای خارجه سه کشور اروپایی برای ثبت کانال ویژه تجارت با ایران گفته شده؛ «ابزار پشتیبان مبادلات تجاری» با تمرکز بر روی ضروری‌ترین بخش‌ها برای مردم ایران - از قبیل اقلام دارویی، کالاهای پزشکی و کالاهای کشاورزی و غذایی- از تجارت مشروع با ایران حمایت خواهد کرد. ابزار پتشیبان تجارت مالی در دراز مدت قصد دارد به روی فعالان اقتصادی از کشورهای جهان سوم که مایل به تجارت با ایران هستند گشوده شود و سه کشور اروپایی کماکان نحوه دستیابی به این هدف را بررسی می‌کنند. آیا می توانیم امیدوار باشیم که از طریق این کانال مسئله تجارت مشروع با ایران در حوزه های یاد شده در مقام عمل محقق شود؟
وقتی اروپایی ها از تجارت مشروع سخن می گویند منظورشان در واقع همان خرید غذا، دارو و تجهیزات پزشکی از سوی ایران در ازای فروش نفت است. این عملا همان نفت در برابر غذاست. تازه همین هم تضمین شده نیست. ضمن اینکه غذا و دارو اساسا از سوی آمریکا هم تحریم نشده و بنابراین اساسا معنی ندارد که اروپا برای همکاری درباره مسئله ای که اصلا تحریم نیست تا این حد وقت ایران را تلف کرده باشد. بنابراین می بینید که مکانیسم جدید نه تنها تحریم های آمریکا را تضعیف نمی کند 
بلکه کاملا در چارچوب آن عمل می کند. 
*دربخش دیگری از این بیانیه آمده است: فعالیت ابزار پشتیبان مبادلات تجاری، منطبق با بالاترین معیارهای بین‌المللی در زمینه مبارزه با پولشویی، مبارزه با تأمین مالی تروریستی (AML/CFT) و تبعیت از تحریم‌های اتحادیه اروپا و سازمان ملل خواهد بود. در همین راستا، سه کشور اروپایی از ایران انتظار دارند فوراً تمامی عناصر برنامه اقدام FATF را اجرا کند، تحلیل شما در این باره چیست؟
این همان نکته ای است که عرض کردم. اروپا می‌خواهد 
instex را به ابزاری برای تحمیل کاملا برنامه اقدام FATF به این تبدیل کند. در واقع مکانیسم جدید را ثبت کرده اند اما اجرایی شدن آن را مشروط کرده اند 
به گرفتن چند امتیاز از ایران. در حالی که این بی معنی است. اینها یک طرف پول نفت است و طرف دیگر غذا، دارو و تجهیزات پزشکی بنابراین اساسا ریسک پولشویی و تامین مالی تروریسم وجود ندارد. ضمن اینکه لابد اروپایی ها از این به بعد می خواهند یک مکانیسم بازرسی هم ایجاد کنند که تضمین کند وقتی ایران می گوید مثلا از فلان کشور گندم خریده ام واقعا گندم خریده باشد نه چیز دیگر!
یکی دیگر از مسائلی که در بیانیه مورد اشاره قرار گرفته این است که سه کشور اروپایی بار دیگر تأکید می‌کنند که تلاش‌ها برای محافظت از مفاد اقتصادی مندرج در برجام، به اجرای کامل تعهدات مرتبط هسته‌ای از سوی ایران، از جمله همکاری‌های کامل و به موقع با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مشروط است.
اروپا می داند ایران آماده از سر گیری برخی فعالیت های هسته‌ای است. من فکر می کنم آنها واقعا نگران این هستند که ما از تعهدات برجامی خود خارج شویم. ایران باید از این نگرانی اروپا استفاده کند. اگر ایران چند تعهد خود را متوقف کند اروپا از توافق خارج نمی شود چون برجام را واقعا می خواهد اما در عوض مجبور می شود به تعهدات اقتصادی خود به ایران با دقت بیشتری عمل کند. گام های اخیر سازمان انرژی اتمی، اگر نمایشی نباشد در مسیر صحیح است.
*محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه پس از اعلام ساز و کار مالی ویژه اروپا با ایران در صفحه توئیتر خود نوشته است، گام اول بسیار پر تاخیر در اجرای  تعهدات می ۲۰۱۸  اعضای اروپایی برجام برای حفظ برجام با تضمین بهره مندی ایرانیان از مزایای این توافق پس از اعمال مجدد تحریم غیرقانونی آمریکا استقبال می کند. ما برای تعامل سازنده با اروپا با شرایط برابر و احترام متقابل آماده هستیم. در این زمینه هم دیدگاه خود را ارائه بفرمایید؟
جمله آقای ظریف نگران کننده است. وقتی ایشان از تعامل سازنده با اروپا حرف می زند باید روشن کند منظورش چیست. اگر منظور همان مذاکرات منطقه ای باشد که اروپا می خواهد این خسارت محض برای ایران است. من نگران هستم آقایان پس پرده قول هایی درباره مذاکرات موشکی و منطقه ای داده باشند. دولت باید در این زمینه تضمین های شفافی بدهد.
******************************
سید یاسر جبرائ