چهارشنبه 26 مهر 1396

فارسی
logo
seraj24
کد خبر: 166502
آیا
«بانک مبادله‌ای» غیرربوی است؟
کارشناسان، از طراحی مدلی از بانک خبر دادند که بواسطه فعالیت در چارچوب عقود مبادله‌ای، ربوی نیستند؛ مدلی که بدواً درست به نظر می‌رسد، اما انتقادات فنی و مهمی به آن وارد است.
به گزارش سراج24، طی یک دهه اخیر، در بروز ناکارآمدی مدل فعلی بانکداری بدون ربا، بحثهای تخصصی پرشماری حول این موضوع میان نخبگان شکل گرفته است.
 
در همین راستا، ابتدای مهرماه سال جاری حجت‌الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان، اندیشمند فقه اقتصادی، عضو شورای فقهی بانک مرکزی و استاد دانشگاه، در خلال مناظره با دکتر حسین صمصامی، از یک مدل بانک اسلامی رونمایی کرد که گرچه سود ثابت می‌دهد، اما ربوی نیست. وی در این خصوص خاطرنشان کرد:
 
«ما می‌توانیم حتی یک بانک تمام‌عیار اسلامی طراحی کنیم که بر اساس عقود مبادله‌ای کار کند و هم به سپرده‌گذار و هم در تسهیلات سود ثابت بدهیم.»
 
این بیان به آن معناست که اگر بانکی طراحی شود که تنها با استفاده از عقود مبادله‌ای ــ مانند مرابحه، سلف، خرید دین، اجاره به شرط تملیک و ... ــ به ارائه خدمات بپردازد، درحقیقت مدلی پیاده شده که هم سود ثابت می‌پردازد و هم ربوی نیست. این فکر، قابل احترام، و این مدل تا حد زیادی قابل اعتنا و درست است، اما برای زدودن ربا از این بانک، علاوه بر تنظیم قراردادها در قالب فوق، ملاحظات زیر را نیز باید رعایت کرد:
 
1. هم‌اکنون نیز بسیاری از بانکها در بخشی از فعالیتهایشان از این مدل پیروی می‌کنند، لکن بسیاری از کارشناسان و مراجع معظم، به‌دلیل عدم انجام فعالیتهای واقعی و بروز اختلالاتی مانند فاکتورهای صوری در همین قراردادها، فرآیند را دچار اشکالات اساسی می‌دانند. موسویان خود در این زمینه معتقد است: 
 
«من بحثی داشتم با بانک مرکزی که در تسهیلات خرد، به مشتری بگو هرچه لازم داری بخر؛ چرا می‌گویی مثلاً لوازم خانگی؟ رفتم خدمت آیت‌الله مکارم؛ ایشان فرمودند "خیلی عالی است، ما را هم نجات می‌دهی درباره فاکتور صوری."
 
البته آن تکه‌ای که شما مصرید من هم مصرم، بانک ربوی تفاوت جوهری‌اش با بانک اسلامی این است که واقعاً باید خرید و فروش کالا انجام شود؛ بله، اگر سیستمی را طراحی کنیم که هیچ کالا و خدمتی خرید و فروش نشود، این بانکداری بدون ربا نشد، ربوی و قرضی است.»
 
بنابراین باید توجه کرد اگر در این مدل جدید بعد نظارتی و همچنین آموزش و فرهنگسازی برای انجام فعالیت واقعی تقویت نشود، این گونه جدید از بانک نیز محمل فعالیت غیرواقعی و ربوی خواهد بود و تنها فعالیتهای فعلی به یک بانک دیگر با قراردادهای احیاناً صوری دیگر منتقل خواهد شد.
 
به هر صورت این نکته‌ای اساسی است که در چارچوب عقود مبادله‌ای، به این دلیل که قرارداد روی کالا و اقلام واقعی بسته می‌شود، نظارت و پیگیری میسرتر، و متعاقب آن فساد و ربوی بودن بانک، نامحتمل‌تر خواهد بود.
 
2. مکانیزم تعیین نرخ سود در این قراردادها بسیار مهم است و با مکانیزم فعلی اشکال ایجاد می‌کند. حسن سبحانی، اندیشمند اقتصادی و استاد دانشگاه تهران معتقد است:
 
«الآن ما برای تعیین نرخ عقود مبادله‌ای نگاه می‌کنیم که نرخ بازار پول چقدر است، نرخ بازار قرض چقدر است؛ همان را برای کل کشور، و برای هر نوع کالا ــ هم آپارتمان، هم خودرو، هم هواپیما، و هم داس و...‌ ــ حساب می‌کنیم. با این روال، خب، بدیهی است که صوری است. من به این ایراد دارم؛ منتهی در اصلاح می‌شود یک مرحله یا کمی دیرتر به این پرداخت.»
 
3. از فرایند ربوی فعلی در مکانیزم خلق پول بدون پشتوانه (با این شرایط) نمی‌توان بسادگی عبور کرد. بسیاری از صاحبنظران معتقدند با رویه فعلی، بخش اعظم تولید و خلق پول بانکها، برای گرفتن بهره انجام می‌شود و شائبه ربوی بودن دارد. چرا که هر سه عنصر «قرض، شرط و مازاد» را در خود دارد. حسن سبحانی در این خصوص معتقد است:
 
«ربا از نظر فقهی به مازادی می‌گویند که وقتی پول قرض داده می‌شود شرط می‌کنند که آن مازاد دریافت شود؛ یعنی باید این سه شرط و عامل باشد؛ یکی قرض دادن، یکی شرط کردن و یکی مازاد. اگر یکی از این سه شرط نباشد می‌تواند ربا نباشد، یعنی اگر شما قرض ندهید، فعالیت دیگری انجام بدهید و شرط کنید که مازاد بگیرید، ممکن است ربا نباشد، اما اگر قرض دادید آن مازاد از نظر فقهی رباست.»
 
با این وصف غیر از بخش «خلق پول برای قرض‌الحسنه» که بسیار محدود است، بخش اعظم خلق پول بانکها نیز از مکانیزم ربوی پیروی می‌کند.
 
با در نظرگرفتن سه مسئله فوق، تنها تشکیل یک بانک با عقودمبادله‌ای در مسیر تحقق بانکداری بدون ربا به هیچ وجه راهگشا نیست، بلکه باید برای تحقق این امر، باید به ریشه‌های مشکلات پرداخت، گرچه نفس تحقق این فکر و تشکیل این بانک، می‌تواند گامی در جهت ربازدایی از بانکها باشد.
 
منبع: تسنیم
مرتبط ها
ارسال نظر
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.

آخرین اخبار

آمریکا، البغدادی را به کجا فرستاد؟
عذرخواهی رئیس کمیته ملی پارالمپیک از وزیر ورزش
خصوصی‌سازی سرخابی‌ها دوباره کلید می‌خورد
شهیدچمران خود را خاک پای امام علی (ع) می‌دانست
قدرت مضاعف؛ پادزهر ترامپیسم
آغاز جشن بزرگ هفته پارالمپیک در تهران+عکس
رونمایی تویوتا از یک خودروی عجیب+عکس
روسیه ۳۷۴هوادار فوتبال را در لیست سیاه قرار داد
برنامه زمانی آزمون‌های سال ۹۷ اعلام شد
گفتگو با دختری که سرمایه اش را برای یک نمایش دفاع مقدسی هزینه کرد + عکس
ترامپ چگونه مجری نقشه‌راه اوباما در برجام است؟
مراسم گرامیداشت سالروز تاسیس شورای نگهبان
راهکار طب سنتی برای درمان «سنگ کلیه»
توزیع ۴۰ هزار کارت ضابطین عام قضایی
بلاهت ترامپ ما را از مکر آمریکا غافل نکند/ اگر طرف مقابل برجام را پاره کرد ما آن را ریزریز می‌کنیم/ از اروپایی‌ها قبول نمی‌کنیم که با حرف زور آمریکا هم‌آواز شوند
جدول گلزنان لیگ قهرمانان آسیا
موبایلی با دونمایشگر مجزا +عکس
تغییر در هیات مدیره باشگاه ذوب آهن
نامجومطلق: لیست استقلال توازن ندارد
پیشنهاد کره‌ای‌ها به فوساتی برای هدایت تیم ملی
موضع کابینه اسرائیل درباره آشتی ملی فلسطین
افتتاحیه نمایشگاه خاطره یک سرزمین+عکس
سونی اکسپریا x بهتر است یا ال‌جی نکسوس 5x +عکس
گرانی دلار با پرداخت یارانه ارتباط دارد؟
منافقان؛ دیروز گرفتار نیروهای امنیتی و امروز در تیررس هنرمندان سینما/ «سمیه» از منافقان اعلام جدایی کرد/«فیلم ناتمامی برای دخترم سمیه» به اتمام می‌رسد؟
جبهه النصره و داعش به جان هم افتادند
ثبت‌نام شانس اول ریاست فدراسیون والیبال
چه کسی در کردستان عراق خیانت کرد؟
والورده در آستانه ثبت یک رکورد بی سابقه در بارسا
پای کلاهبرداران به فدراسیون ورزش‌های رزمی باز شد
پرسرقت‌ترین خودروی تهران اعلام شد
موکب های استقلال و پرسپولیس در اربعین حسینی
کلید اقتصاد کشور را نباید به خارجی‌ها بدهیم
ماموریت شفر به عضو جدید کادرفنی استقلال
عراقی‌ها در کرکوک پالایشگاه جدید می‌سازند
پاسخ های جالب شهروندان تهرانی به رسانه آمریکایی
الهلال عربستان ۲ - پرسپولیس ایران ۲
سرلشکر باقری به سوریه می‌رود
ادعای ائتلاف آمریکائی که دروغ از آب درآمد
استقلال شفری بودن را تمرین کرد
روسیه درخواست ضدایرانی اسرائیل را رد کرد
حضور تراکتوری‌های جنجالی در کمیته اخلاق
روسیه به‌دنبال تخلیه کنسولگری خود در اربیل
روحانی در جلسات جامعه روحانیت شرکت می‌کند؟
هشدار وزرای خارجه اروپا درباره خروج آمریکا از برجام
راستی دردهایم کو؟
طرح «نائب الشهید» رونمایی شد
نوری: انتخاب طاهری تصمیم شفر بود
هلاکت بیش از ۹۰ مزدور ‌ائتلاف سعودی
لاوروف: آمریکا حامی تروریست‌های «النصرة» است
پدر رافینیا جدا شدن از بارسلونا را تکذیب کرد
مهاجری: چطور مشکل ترافیک مشهد ۴۸ ساعته رفع شد؟
تماس تلفنی «موگرینی» با «حیدر العبادی»
بارسلونا مشتری پدیده فوتبال برزیل شد
بدترین بازی فصل استقلال
فصل صید میگو در هرمزگان+عکس
پاداش نیمار برای کسب هر توپ طلا
برانکو: آرژانتین هم در انتخابی ضعیف بود
کسب مقام اول یک بازی ایرانی در مسابقات جهانی اتریش +عکس
واکنش گل‌محمدی به بازداشت جهانیان